Gele rijst als bron van vitamine A

Zwitserse en Duitse biotechnologen zijn erin geslaagd rijst te vervaardigen die bèta-caroteen bevat. Bèta-caroteen of provitamine A wordt in het lichaam omgezet in vitamine A. Mogelijk nadeel: de rijst is geel.

Een tekort aan vitamine A kan tot blindheid leiden en maakt mensen vatbaar voor aandoeningen aan de luchtwegen, diarree en mazelen. Wereldwijd hebben ongeveer 124 miljoen kinderen er een gebrek aan en overlijden er jaarlijks één tot mogelijk twee miljoen aan. Toedienen van vitamine A-capsules biedt in probleemgebieden geen echte oplossing. Beter zou zijn de vitamine aan de voeding, aan suiker of boter bijvoorbeeld, toe te voegen.

De in voedingswaarde nogal armoedige rijst staat bij de helft van de wereldbevolking op tafel. Vandaar pogingen om rijst bèta-caroteen te laten maken. Rijst doet dat niet zelf, maar het binnenste van de korrel, het endosperm, bevat wel stoffen waarmee je na omzettingen met enzymen bij bèta-caroteen uitkomt.

Biotechnologen hebben rijstkorrels nu voorzien van de erfelijke code voor deze enzymen. Het gaat in totaal om drie genen; een hoogstandje in de genetische verbouwing van gewassen, want doorgaans wordt maar één gen naar binnen gesmokkeld. Na modificatie bleek de rijst inderdaad bèta-caroteen te produceren.

De biotechnologen bewandelden twee wegen. Zij brachten in sommige rijstkorrels alleen de twee enzymen voor de eerste stappen in de omzetting in, in andere naast die twee ook het gen voor het derde enzym samen met nog een vierde gen. Het betrof een gen voor resistentie tegen een antibioticum, een soort verklikkergen dat aantoont dat de verbouwing is geslaagd. Tegenstanders van genetische modificatie maken vooral bezwaar tegen gebruik van dit gen.

Zowel de rijstkorrels met twee als met vier vreemde genen bleken bèta-caroteen te maken. Mogelijk zijn het derde gen en het gewraakte verklikkergen niet nodig, wat de rijst minder tot een Frankenfood zal maken, schrijft Science vandaag in een begeleidend commentaar. Hoeveel vitamine A een maaltijd met rijst uiteindelijk oplevert kan pas worden bepaald als de rijst echt geschikt is gemaakt voor de teelt. En of hij dan ook op tafel komt: bèta-caroteen -een pigment-, kleurt de rijst geel, en gele rijst zal voor velen wennen worden.