Jood en christen vinden elkaar in de 'biblebelt'

Ben Zion Vishedski, orthodox rabbijn uit Israël, trekt deze week langs de Nederlandse bijbelgordel, van Oud-Vossemeer tot Scherpenzeel. Om onderling begrip te kweken en vooral ook donateurs te werven voor zijn werk in het chassidische dorp Kfar Chabad.

Oud-Vossemeer, 31 januari. De grote zaal van het hervormde verenigingsgebouw in het Tholense dorpje vult zich met zesendertig orthodox-christelijke eilandbewoners. Tegen achten arriveert de Russisch-Israëlische rabbijn Ben Zion Vishedski. De 'Zoon van Zion' houdt vanavond een spreekbeurt.

Over Kfar Chabad zal het gaan, het Israëlische 'dorp van wijsheid (Ch), kennis (b) en verstand (d)', waar hij zich sinds zijn vlucht uit Rusland in 1966 onvermoeibaar inzet voor de opbouw van een orthodox-religieuze leefgemeenschap.

Ds. A. de Kieviet uit Numansdorp, voorzitter van de in 1996 opgerichte joods-christelijke Stichting Vrienden van Ben Zion, spreekt een welkomstwoord. Hij looft het zegenrijke werk van Ben Zion in het lubavitcher-chassidische dorp, dat inmiddels vijfduizend inwoners telt. In Kfar Chabad worden vooral veel straatarme immigranten opgevangen uit Ben Zions vaderland Rusland en de Oekraïne. Direct na zijn komst in '66 richtte Ben Zion in het dorp een cheider op, een joodse school waar behalve de algemene vakken ook studie van de thora en de talmoed op het programma staan. Deze 'School van het leger van de Heere der heirscharen' wil haar leerlingen opvoeden tot verantwoordelijke mensen, die vanuit 'de bevrijdende liefde van God' leven 'in de messiaanse verwachting'.

,,Dat wij als christenen dit werk mogen steunen, is een blijk van Gods liefde,'' merkt ds. De Kieviet nederig op, ,,van de God van Israël, die wij hebben mogen leren kennen via Jezus Christus. Het zou normaal zijn, als de Joden onze hulp niet wensten. We hoeven maar naar de geschiedenis te kijken.'' Maar 'God zij dank' is hulp van christelijke zijde wél welkom en 'mogen wij via het volk van Israël en achter Jezus, de zoon van Israël, aan een priesterlijk leven leiden'.

De Stichting Vrienden van Ben Zion is een idee van de Nederlandse lubavitcher-chassidische rabbijn J.S. Jacobs (Utrecht en de mediene). Jacobs is ook in Oud-Vossemeer als tolk voor de jiddisj-sprekende Ben Zion. Hij vertaalt: ,,Een paar jaar geleden heb ik rabbijn Jacobs ontmoet. Hij was erg onder de indruk van hetgeen in Kfar Chabad spiritueel wordt opgebouwd. Jacobs zei: 'Er zijn veel vrienden van Israël in Nederland, die ook geloven in God en ons graag willen helpen'.''

Jacobs, die Ben Zion deze week langs louter christelijke gezelschappen leidt, maakt van de gelegenheid gebruik zijn motieven nader toe te lichten. ,,Onder christenen heerst veel onbekendheid met het traditionele jodendom. Voor de meesten is het niet meer dan een foto in de krant van een orthodoxe Jood met pijpekrullen. Vaak ook hoor je dingen die kant noch wal raken. Dit project leek mij een prachtige gelegenheid om samen aan iets goeds te bouwen en tegelijk meer onderling begrip te kweken tussen gelovige Joden en christenen.''

,,Dankzij de hulp van de Vrienden hebben we'', vertelt Ben Zion verder, ,,in 1998 onze eetzaal kunnen restaureren. Dat lijkt misschien een kleinigheid, maar wie zegt dat dat geen voorpaginanieuws is?'' Van Ben Zion mogen de Nederlandse christenen voor meer 'kleinigheden' zorgen, want Kfar Chabad kan veel geld en hulp gebruiken, zeker nu het ook een 'dépendance' heeft in de Oekraïne.

Een jong Joods echtpaar, oud-leerlingen van Ben Zions school, wilde 'iets waardevols' gaan doen. Zes jaar geleden zijn ze naar de Oekraïne getrokken met de bedoeling daar, na de communistische tijd, weer iets van religieus-joods leven van de grond te krijgen. Net als Ben Zion destijds in Kfar Chabad, stichtten ze een joods schooltje. Ook werd een een synagoge gebouwd en kwam er naast de school een gaarkeuken. De 300 leerlingen en zeker 400 arme, vaak oude mensen, Joden en niet-Joden, komen daar dagelijks een warme maaltijd halen.

Het 'probleem van de laarzen' is daar het meest actuele punt van zorg, vertelt Ben Zion. ,,Nu het sneeuwt kunnen veel oude mensen niet naar de gaarkeuken komen, omdat ze kapotte schoenen hebben. Onze man in Donjetz heeft meteen 400 paar laarzen gekocht en bij de mensen thuis afgeleverd. De fabrikant van de laarzen heeft hem tien procent als gift geschonken en over de betaling van de resterende 360 paar laarzen mag hij twee maanden doen. Maar hoe betaal je dat terug?, vroeg ik hem. 'Er is een God op de wereld', antwoordde hij, 'die geld genoeg heeft om die laarzen te betalen. Help mij alsjeblieft dat geld bij elkaar te krijgen'...''

Een laatste oproep van Ben Zion moet de twijfelaars, zo die er nog zijn in Oud-Vossemeer, over de streep trekken: ,,De studie van Gods woord, bidden en naastenliefde vormen de basis van ons mens-zijn. Ik hoop dat ook u tot de conclusie komt dat ieder mens moet werken aan deze drie fundamenten waarop de wereld staat.''

Dat christenen een andere messiasverwachting hebben dan Joden is voor de rabbijnen geen probleem. ,,Er is meer wat ons verbindt dan wat ons scheidt. Als we elkaar in elkaars waarde laten, kunnen we zoveel moois samen doen.'' Zelfs de vraag van een van de aanwezigen, of er ook veel christen-joden terugkeren naar Israël, kan Jacobs niet van zijn stuk brengen. Het antwoord, namelijk dat die niet welkom zijn in Israël, bespaart hij haar overigens wijselijk.