Oranje komt zichzelf tegen

Volleybal is volleybal niet meer, weet Toon Gerbrands. Volgens de bondscoach kunnen alle videobanden van vroeger de prullenbak in. De ene na de andere wijziging van de spelregels veranderde de sport 'van een twintig kilometerloop in een middellange afstandswedstrijd'.

Het Nederlandse team etaleerde de voorbije maanden met grote regelmaat zijn aanpassingsproblemen met het zogeheten rally-pointsysteem (RPS): tien nederlagen tijdens de World League van vorig seizoen en een vijfde plek op het EK in september.

De onverwacht moeizame overwinning op dwerg Letland (25-20 25-19 22-25 25-14) was gisteravond echter vooral een gevolg van gebrek aan vorm en fysiek ongemak. Het regende bij tijd en wijle persoonlijke fouten. En dan verliest elke tactiek.

Op het olympisch kwalificatietoernooi in Polen moeten de 'kampioenen van het geduld' -en dus van vroeger- deze week aantonen dat zij eindelijk klaar zijn voor het flitsender nieuwe millennium. Voor het eerst spelen de lange mannen namelijk een belangrijk internationaal evenement waarop de netservice is toegestaan. Nog meer dan voorheen luidt het devies nu: risico nemen.

De wedstrijd tegen Letland was een aardige test voor Oranje, in die zin dat het een confrontatie was tussen heden en verleden. Tussen doeners en denkers. Tussen de nobody van nu die baat heeft bij het nieuwe systeem en de kampioen van weleer.

Gerbrands doceert: ,,De Letten komen uit de Russische school en hebben voordeel bij de veranderingen. Net als Rusland, dat ook nooit zulke creatieve spelverdelers heeft gehad. Tegenwoordig maakt dat niets meer uit. De coach zoekt gewoon de beste aanvalscombinaties uit en vertelt de spelers welke twee ballen ze moeten spelen.'

Nu iedere rally een punt oplevert, is de gevierde strategie veranderd. Efficiëntie is het nieuwe toverwoord. Zo gauw mogelijk de scorende speler opzoeken. Afwachten is dodelijk; meteen keuzes maken, anders lopen de feiten voorop. Variatie doet minder terzake. Nog niet zo lang geleden was het normaal dat iedere speler vijftig tot zestig ballen per set kreeg. Nu zijn er jongens die maar vijf keer aan bod komen.

Wedstrijden duren veel korter, dus aan de overkant van het net hebben ze minder tijd om een antwoord te vinden op een succesvolle combinatie -hoe vaak ook gebruikt. Bovendien ligt het gevaar van overbelasting van de sterspeler minder op de loer.

Spelverdeler Peter Blangé, die zichzelf tegenwoordig 'gewoon een opgooier' noemt, zocht en vond gisteren noodgedwongen vooral middenman Bas van de Goor. Hij ontzag de zwakke knie van Schuil zoveel mogelijk, onderkende dat Görtzen startproblemen had en is nooit een fan van Nummerdor geweest.

De derde set ging verloren. Liefst zeven aanvalsfouten waren daar debet aan. Blangé, geïritteerd: ,,Met een beetje hogere concentratie was dat niet gebeurd. Het moest vandaag van twee mensen komen. Dat kan in het nieuwe systeem.'

De basis van Oranje is smal. Te smal, gemeten naar de internationale maatstaven. De as Blangé - Bas van de Goor is nog altijd van wereldklasse, maar de belofte Nummerdor lijkt net als Albert Cristina, Mike van de Goor en de rest van de bank te licht voor het grote werk.

De passer-lopers Nummerdor en Görtzen wisselden na het EK van plaats, zodat de laatste een prominentere aanvalsrol kreeg. Volgens Gerbrands bracht dat 'een betere balans bij het opruimen van de rotzooi', hetgeen door het RPS van levensbelang is geworden. Tegen Letland, dat als grootste wapenfeit kwalificatie voor Polen heeft, mocht het niet baten. Bij gebrek aan vorm verslaat de praktijk de theorie.

De bezetting van de tweede middenpositie is daar ook een voorbeeld van. Gerbrands noemde aan de vooravond van het toernooi het voordeel van het RPS 'dat je van je zwakke punt je kracht kunt maken'. Door de kortere wedstrijden is het moeilijker voor de tegenstander om op wissels in te spelen. Aangezien Nederland naast Bas van de Goor een sterke man aan het net ontbeert, zou het herhaaldelijk aflossen van Cristina door Mike van de Goor opeens een voordeel kunnen opleveren. Gisteravond bleek ook daar niets van.