'Rugzakje' slecht voor gedragsgestoord kind

'Het rugzakje', het eigen budget voor kinderen met een stoornis, werkt trage bureaucratie in de hand. Dat vinden althans de scholen voor kinderen met ernstige gedragsproblemen. Binnenkort praat ook de Tweede Kamer erover.

Kinderen met een stoornis zouden volgens het rugzakje-plan zoveel mogelijk op een gewone basisschool kunnen blijven. 'Haal de expertise naar de school en niet andersom', is de gedachte. Kinderen die met een busje ver weg naar een speciale school moeten, zouden zo een grote uitzondering moeten worden. Veel ouders zijn blij met de plannen want hun inbreng wordt groter. Het rugzakje gaat gepaard met de vorming van 'expertisecentra' voor speciaal onderwijs. Daarin moeten instellingen voor hulp aan gehandicapte kinderen beter samenwerken.

Over die gedachte achter rugzakje, en over die grotere inbreng van ouders, zitten de professionals niet in, zegt Henk Doornkamp, directeur van het pedologisch instituut Noord-Nederland. Wel over de bureaucratie die de nieuwe organisatie met zich meebrengt. Doornkamp: ,,Ook de lichtzinnigheid waarmee nu over deze kinderen wordt gepraat, baart ons zorgen. De plannen zijn mooi maar niet erg realistisch als je naar deze groep kinderen kijkt. Een echt adhd-kind of een schizofreen kind kun je niet in een gewone klas opvangen. Je moet ook om de andere kinderen denken.''

Volgens Doornkamp en veel van zijn collega's wordt de weg die ouders en kind gaan afleggen, onnodig langer. Nu komt een kind met stoornissen na een aantal onderzoeken bij een van de scholen voor speciaal onderwijs terecht die in de toekomst de 'expertisecentra' worden. Daar wordt het kind dan onderzocht en doorverwezen naar een speciale school of er wordt voor ambulante hulp gezorgd zodat het kind op de oude school kan blijven.

Doornkamp: ,,In de nieuwe situatie komen de ouders op het moment dat ze bij het expertisecentrum binnenkomen, bij een commissie terecht die ze gaat helpen hun aanvraag in te dienen bij de landelijke commissie. Het kind wordt onderzocht en dat kost tijd. Als de aanvraag klaar is, wordt die doorgestuurd en bekijkt de landelijke commissie wat er aan de hand is. Die kan eventueel aanvullend onderzoek laten doen en voor het rapport van die commissie er is, ben je in totaal zomaar drie maanden verder. En dan heb je het wel over zwaar gestoorde kinderen, de echte adhd-kinderen, schizofrene kinderen met ouders die vaak aan het einde van hun Latijn zijn. Uiteindelijk krijgen de ouders bericht dat hun kind een bepaald budget krijgt en daarmee kunnen de ouders weer terug naar het expertisecentrum. Moet het kind naar een speciale school, dan komt het weer voor een plaatsingscommissie en dat kost opnieuw tijd. Blijft het kind op de oude basisschool, dan moeten de ouders eerst daar gaan overleggen en de school neemt daarna weer contact op met het expertisecentrum en daar wordt een behandelprogramma opgesteld. Zodra het allemaal geregeld is, kun je bij wijze van spreken met de aanvraag voor het jaar daarop gaan beginnen. De huidige weg is veel korter. De inspectie kan controleren of de expertisecentra zich aan de criteria voor de financiering houden.''

Die criteria zijn het tweede pijnpunt van Doornkamp. De centra zouden te verschillend zijn en het oordeel van één landelijke commissie zou objectiever zijn, is het idee. Doornkamp: ,,Men heeft het gevoel dat een landelijke commissie objectiever is, maar een diagnose stellen is nu eenmaal heel moeilijk. Voor slechtziende of slechthorende kinderen zijn die criteria redelijk eenvoudig toe te passen. Voor psychisch gestoorde kinderen is dat moeilijker. Wij zijn ontzettend bang dat die criteria niet 'dekkend' zijn, dat er kinderen zullen zijn die niet onder één noemer vallen.''

,,De landelijke commissie wordt wel 'de slagboom' genoemd. Die oordeelt op papier over kinderen. Die ziet geen kinderen. Wij zien het hele kind, met leefomgeving, achtergrond, gezin, enzovoort.'' Vorige week, tijdens een bijeenkomst van alle expertisecentra, kwamen die tot hetzelfde oordeel. Men is niet tegen controle, maar op deze manier wordt het een dubbel circuit. Intussen is een spannend, vergelijkend onderzoek bezig: geven de expertisecentra en de landelijke commissie over dezelfde kinderen het zelfde oordeel? Mocht blijken van wel, dan is de nieuwe landelijke commissie dubbelop, vindt Doornkamp. ,,Ik pleit er erg voor, het resultaat daarvan af te wachten,'' zegt hij. Blijkbaar verwacht hij grote overeenkomst tussen de adviezen. De uitslag van de vergelijking wordt half februari verwacht.