Katholieke vernieuwers ten strijde tegen prostitutie

De jaarlijkse conferentie van 'Kerk in beweging', het Europese netwerk van vernieuwingsbewegingen binnen de rk kerk, was dit jaar gewijd aan het thema 'grens ervaring'. Onder deze noemer is van 6 tot 9 januari in het Saksische Schmiedeberg, vlakbij de Duits-Tsjechische grens, onder meer gesproken over de tweedeling tussen rijk en arm in Europa. Volgens 'Kerk in beweging' probeert het rijke West-Europa zichzelf te beschermen door zich te verschansen in een vesting.

Eén onderdeel van het thema van de grenservaring wil 'Kerk in beweging' dit jaar nader uitwerken: het 'schandaal' van de mensenhandel en de ermee verbonden uitbuiting en vernedering van vrouwen uit Oost- en Midden-Europa.

De kerken moeten hun pastorale en hulpverleningsnetwerk gebruiken om de maatschappelijke integratie van slachtoffers van mensenhandel, in het bijzonder prostituées, te bevorderen. Zij moeten consequente en gevoelige pleitbezorgers worden van vrouwen die vaak illegaal en onder onmenselijke omstandigheden in West-Europa leven.

'Kerk in beweging' vindt dat de Europese Unie bij besprekingen over de toelating van nieuwe lidstaten aandacht moet besteden aan het probleem van de mensenhandel en de nood van de Oost-Europese vrouwen die er het slachtoffer van worden. De rk vernieuwingsbewegingen zelf verplichten zich om in eigen land aansluiting te zoeken met bewegingen die zich inzetten tegen vrouwenhandel. Zij willen de uitgebuite vrouwen horen en hun een stem geven.

Aan de conferentie in Schmiedeberg namen gedelegeerden van twintig kerkelijke vernieuwingsbewegingen uit twaalf West- en Oost-Europese landen deel. De Oost-Europese deelnemers waren afkomstig uit Tsjechië, Hongarije en, dit jaar voor het eerst, Polen. Vanuit Nederland is de Acht Mei Beweging lid van het netwerk. Gisela Hoeve, beleidsmedewerker van de Acht Mei Beweging, is gekozen tot secretaris-generaal van 'Kerk in beweging'.

Hoeve vindt dat vooral de orthodoxe vleugels van de christelijke kerken nog te vaak met het bestraffende vingertje wijzen naar vrouwen die via de mensenhandel in de prostitutie zijn beland. ,,Zij zien die vrouwen toch in de eerste plaats als zondige mensen. Wij vinden dat gelovigen de taak hebben om die vrouwen in onze samenleving of in Oost-Europa een plek te geven waar zij weer mens kunnen worden. Je moet hen ook niet alleen als slachtoffers behandelen, maar ook als mensen die iets te bieden hebben.''

Volgens een schatting van de interregionale rechercheteams worden jaarlijks ongeveer tweeduizend vrouwen naar Nederland gesmokkeld of verhandeld. Uit een recent onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen is gebleken dat iets minder dan de helft van hen is ontvoerd en verkocht, dan wel ernstig is misleid over de aard van de werkzaamheden die zij hier moesten gaan verrichten. De andere helft van de vrouwen was in Oost-Europa al werkzaam in de prostitutie en wist dat zulk werk hun ook hier wachtte. Toch zijn ook zij misleid. In plaats van betere werkomstandigheden en een hoger loon, kregen ze hier geen cent en werden ze vaak mishandeld en verkracht. Voor alle vrouwen geldt dat ze hier moesten werken als slaaf.

Een van de Groningse onderzoekers, Judith Vocks, zegt dat de vrouwen die hier naartoe zijn verhandeld niet allemaal in de prostitutie terechtkwamen. ,,Ik heb ook een vrouw gesproken die als kamermeisje had gewerkt. Maar ook zij is misleid en heeft nooit geld gekregen voor haar werk.'' Vocks vertelt dat een aantal vrouwen een klacht bij justitie heeft ingediend. ,,Voor zolang het onderzoek loopt, hebben zij een tijdelijke verblijfsvergunning gekregen. Na afsluiting van het onderzoek zullen ze worden teruggestuurd naar hun land van herkomst.'' Vocks weet niet om hoeveel vrouwen het precies gaat.

Gisela Hoeve van 'Kerk in beweging' vindt dat vrouwen in Oost-Europa, die potentieel of werkelijk slachtoffer zijn van mensenhandel, meer bestaanszekerheid moeten krijgen in hun eigen land. ,,Net zoals in Nederland, zou men in die landen moeten gaan denken over de mogelijkheid om prostitutie als beroep te erkennen. Iedereen weet dat prostitutie het oudste beroep ter wereld is, maar men is niet bereid het als beroep te erkennen en aan die erkenning de nodige sociale zekerheden te verbinden.''