Commandant Nationale reserve weg uit onvrede met top

Luitenant-kolonel Dirk van Zuidam stapt op als commandant van het korps Nationale reserve (Natres). Zijn ideen over taken die de Natres kan uitvoeren en over de positie van de organisatie in de samenleving, vinden in hogere echelons geen weerklank.

Hij heeft daarom aan de bevelhebber van de landstrijdkrachten zijn ontslag aangeboden. ,,Absoluut jammer, maar dat is wel de consequentie als je na een jaar praten merkt dat je militaire omgeving een andere mening heeft gevormd'', zegt Van Zuidam. Hij is sinds september 1998 korpscommandant.

Zijn belangrijkste bezwaar is dat de Nationale reserve nog stoelt op achterhaalde principes uit de tijd van de Koude Oorlog. Bij de oprichting van de landmacht-eenheid in 1948 was de idee dat de Natres in het binnenland onder 'buitengewone omstandigheden' van internationale spanning bewakings- en beveiligingstaken zouden uitvoeren. De gevechtseenheden hadden dan de handen vrij om vijandelijke troepen -uit het oosten- tegen te houden.

,,Dat fundament correspondeert niet meer met de praktijk. Formeel is de taakstelling van het korps nooit veranderd, maar in de praktijk wordt op heel andere terreinen wel van onze diensten gebruik gemaakt. Onze mensen zijn bijvoorbeeld ingezet tijdens het hoogwater en bij de bestrijding van de varkenspest-epidemie. Dat leidt tot begripsverwarring.''

In de Defensienota krijgt de Natres rampenbestrijding (ter ,,algemene ondersteuning van reguliere eenheden in de eigen regio'') met zoveel woorden als taak toebedeeld. Dan is het volgens Van Zuidam niet meer dan logisch dat Defensie ook kijkt naar de rechtspositie van de vrije-tijd-soldaat. Die kan nu alleen maar op vrijwillige basis worden ingezet. Bij grote calamiteiten kan dat tot problemen leiden. Van Zuidam pleit in dat verband ook voor duidelijkheid over honorering, aansprakelijkheid en de mate van vrijwilligheid.

Als de positie van korps en reservisten eenmaal goed geregeld is, ziet Van Zuidam ook een taak voor de Natres weggelegd als 'uitzendbureau' van de Koninklijke landmacht. ,,Bij onverwachte uitzending kan de Natres de flexibele component zijn die in Nederland tijdelijke tekorten opvangt. Dat zou een zeer goede taak zijn. Het korps is een zeer gedisciplineerde groep die op vele fronten ingezet kan worden. Ik gun de Natres een stevig fundament waar ze voor de komende twintig jaar hun bestaansrecht aan kunnen ontlenen.''

De 54-jarige Van Zuidam is reserve-officier. In het dagelijks leven heeft hij een eigen bureau dat onder meer overheidsinstanties adviseert over reorganisaties. ,,Dat heeft dus zeker raakvlakken. Misschien heeft Defensie me in een andere hoedanigheid nog nodig.''