Euroland immigratieland

De Verenigde Naties menen dat Europa de komende vijftig jaar veel meer immigranten moet toelaten om de bevolking in het algemeen en de beroepsbevolking in het bijzonder op peil te houden.

Dit komt te staan in een rapport van de UNDP, de UN-Population Division (de VN-bevolkingsafdeling), dat naar verwachting in maart openbaar wordt gemaakt. Op het VN-hoofdkwartier wordt begin februari een forum gehouden over de gevolgen van de vergrijzing. Volgens UNDP-directeur, Joseph Chamie, zal het rapport waarschijnlijk tot heftige debatten leiden in Europa, waar in tegenstelling tot de Verenigde Staten, Canada en Australië, grote bezwaren bestaan tegen een toename van de immigratie om de arbeidsmarkt aan te vullen.

Chamie wijst op peilingen in Zwitserland, Oostenrijk, Frankrijk en Duitsland, waaruit blijkt dat velen tegen de komst van meer immigranten zijn. Verder zeggen politici werkloosheid te vrezen en zijn ze bang voor vakbonden, die zich verzetten tegen de komst van goedkopere arbeidskrachten. ,,Het wordt een uitdaging voor Europa', zegt Chamie. ,,Maar de landen moeten nu beginnen. Hoe langer gewacht wordt, hoe ernstiger het probleem.' Hij vergelijkt het probleem met dat van een lekkend dak dat alleen maar erger wordt als je er niets aan doet.

Volgens schattingen zal de Europese beroepsbevolking de komende vijftig jaar enorm afnemen. De voornaamste reden is het lage geboortecijfer. In Italië bijvoorbeeld zal de huidige bevolking van 57 miljoen mensen dalen naar 41 miljoen in 2050. Eerdere VN-schattingen wezen uit dat Italië, om dat verlies op te vangen, tussen 1995 en 2025 per jaar zo'n 300000 immigranten nodig heeft om de beroepsbevolking op het niveau van 1995 te houden. In diezelfde periode zou Duitsland 500000 immigranten per jaar nodig hebben, zo luiden de schattingen die in maart te vinden zijn in het rapport Replacement Migration: A Solution to Declining and Aging Populations? (Vervangingsmigratie: Een oplossing voor kleiner wordende en vergrijzende bevolkingen?)

Chamie haast zich te zeggen dat de VN Europa en Japan, dat ook een dalende bevolking heeft, geen aanbeveling doen om enorme aantallen mensen binnen te laten. Het rapport heeft louter de bedoeling de landen op de gevolgen te wijzen van het handhaven van de huidige migratieniveaus.

Omdat de geboorte- en sterftecijfers over een periode van vijftig jaar niet dramatisch zullen veranderen ,,zijn er maar drie of vier dingen die je kunt doen: de pensioenleeftijd verhogen; de pensioenen verlagen of de premies verhogen; of het systeem als geheel veranderen', aldus Chamie. ,,Wij demografen schrijven niets voor, maar als je geen migranten toelaat en de huidige omstandigheden op het punt van geboorte en sterfte hetzelfde blijven -de demografen uit de betreffende landen zeggen overigens hetzelfde- hou er dan rekening mee dat je met een kleinere en oudere bevolking te maken krijgt. Wij hebben de verantwoordelijkheid de landen op deze trends te wijzen.'

In het rapport wordt de situatie van de bevolking in acht landen onderzocht: Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Rusland, Zuid-Korea, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Zo wordt onder meer bekeken wat de omvang van de bevolking zal zijn zonder migratie en hoe hoog de immigratie moet zijn om de omvang van de bevolking op het niveau van 1995 te houden. Ook is onderzocht welk migratieniveau noodzakelijk is om de verhouding tussen werkenden en gepensioneerden gelijk te houden aan de huidige situatie.

De vergrijzing wordt volgens Chamie een groot probleem in de westerse wereld omdat pensioenen langer uitbetaald moeten worden en ouderen meer zorg behoeven waarvan de kosten door de werkenden moeten worden opgebracht.

Momenteel zijn er in Europa vijf mensen in de 'werkbare leeftijd' voor iedereen die 65 jaar of ouder is. In 2050 zal dat gedaald zijn naar twee mensen in de 'werkbare leeftijd' op iedereen die 65 of ouder is. ,,Stel je eens een wereld voor waar je rondloopt en links van je iemand ziet en rechts van je iemand ziet en één van die twee is boven de 65', vraagt Chamie zich af. ,,Dat heeft een enorme invloed op de maatschappij.'