Miljardenspel zonder winnaar

Nederland heeft zo'n twintig miljard gulden uitgegeven aan het millenniumprobleem. Dat moet automatiseringsbedrijven een paar gouden jaren hebben bezorgd. Zou je denken. Maar nee: het meeste geld is aan hun neus voorbij gegaan. Veel miljarden verhuisden binnen bedrijven van vestzak naar broekzak en veel andere zijn nog spoorloos.

Het millenniumprobleem is met een enorme sisser afgelopen. Dankzij goed werk van de experts, zeggen de verantwoordelijken. Nee, alles was slechts een truc van de ICT-sector om miljarden te verdienen, zeggen de sceptici. Dat laatste lijkt op z'n minst overtrokken; hoe dan ook kunnen de Nederlandse automatiseerders niet van grote inhaligheid worden beticht.

,,We denken dat er in het hele land ongeveer twintig miljard aan het probleem is uitgegeven'', meldt een zegsman van het nationale Millennium Platform. ,,De jongste meting, verricht door een onafhankelijk bureau, bevestigde dat bedrag nog eens. Het bedrijfsleven heeft voor achttien miljard aan kosten gemaakt, de overheid voor twee miljard.''

IBM, CMG, Cap Gemini, Philips-dochter Origin en PinkRoccade hebben bij de bestrijding van de millenniumbug in Nederland een hoofdrol gespeeld. Hebben zij er goed aan verdiend?

De woordvoerder van IBM weet wel dat zijn bedrijf veel werk heeft verricht, maar niet wat dat aan omzet heeft opgeleverd. Bij CMG ,,valt het erg mee'', stelt een woordvoerster. ,,Wij hebben weinig programmeerwerk gedaan en vooral adviezen gegeven. De millenniumomzet is heel bescheiden geweest.'' Een paar procent van de totale omzet zou bij CMG in een paar jaar zijn opgelopen tot zo'n honderd miljoen.

Het Frans-Nederlandse Cap Gemini had een speciale 'millennium-fabriek' ingericht. Daar konden bedrijven hun software laten testen op het probleem. ,,De fabriek ging vorig voorjaar dicht bij gebrek aan klanten. ,,Inmiddels testen we er software in verband met de euro'', aldus een woordvoerder in Utrecht. ,,We denken dat we in 1998 5 procent van de omzet aan het millenniumprobleem hadden te danken, zo'n 75 miljoen gulden. Vorig jaar was het minder, net als in 1997.'' Met 200 miljoen in totaal houdt het bij Cap dus wel op.

Origin, de grootste Nederlandse automatiseerder, is hier spekkoper geweest maar komt toch niet veel verder dan het dubbelde van Cap. ,,We zitten ook op zo'n 5 procent van de totale omzet. Bedenk dat het meestal laag betaalde uren zijn geweest die in rekening zijn gebracht. Je wilt je klanten in zo'n situatie natuurlijk niet uitwringen. Het was een probleem dat we samen moesten oplossen.''

Blijft over PinkRoccade, dat veel voor de overheid werkt. Zij hier de twee miljard aan overheidskosten terecht gekomen? Directeur H. Huisman: ,,We hebben ongeveer twintig miljoen aan externe omzet extra gehad naast de dertig miljoen die we hebben geïnvesteerd in een groot rekencentrum waar we veel computerwerk voor derden doen.''

Zelfs als IBM twee keer zo veel millenniumomzet heeft gehad als nummer één Origin, dan komen de vijf marktleiders samen nog niet aan 10 procent van de twintig miljard die zou zijn uitgegeven. Waar zijn die ontbrekende achttien miljard gebleven?

De zegsman van Origin: ,,Veel bedrijven hebben het werk door de interne IT-dienst laten doen.'' Huisman van PinkRoccade ziet nog twee redenen voor de missende miljarden. ,,Het bedrag is een optelsom van allerlei appels en peren. Een computer die in 2001 zou zijn afgeschreven maar nu al is vervangen; als je daar de nieuwprijs voor opvoert, tja... Maar bovenal denk ik toch dat de inschatting wel erg ruim is geweest. Als iemand in een groep over miljarden praat, worden het er al gauw tien of twintig.''

De grote automatiseringsbedrijven in Nederland lijken dus niet spectaculair te hebben verdiend aan het millenniumprobleem. Maar geen nood, want er gloort weer volop hoop: de euro komt eraan. Huisman: ,,De banken hebben nu al anderhalf keer zo veel uitgegeven aan het 'europrobleem' als aan het millenniumprobleem. Het onderzoeksbureau Gartner Group houdt het erop dat de euro-aanpassingen een veelvoud van de millenniumreparaties gaan kosten.''