Van eliteplek tot trendy plein

Ach, zegt Simon Vinkenoog, ,,Vroeger waren er nog niet zoveel toeristen en provincialen op het Leidseplein. Toen had je een verhaal als je kon zeggen: 'Er was gisteren een Fransman in de stad'.''

Het Leidseplein in Amsterdam was in die tijd de plek waar de elite zich verzamelde en 'Americain' de tent waar 'het' allemaal gebeurde. Daar kwam een select gezelschap van schrijvers, dansers en toneelspelers bijeen, mensen als Wim Sonneveld, Wim Kan en Remco Campert.

Er is veel veranderd in de loop der jaren. 'Americain' is niet meer. Het Leidsepleintheater heet inmiddels 'Boom Chicago'. En een stroom toeristen trekt dagelijks langs de pleinen voor de café's waar jongleurs, vuurvreters en liedjeszangers hun kunsten vertonen.

Sommigen van hen zijn al niet meer weg te denken uit het straatbeeld van het Leidseplein. Legendarisch is bijvoorbeeld meneer de Ruiter die dagelijks met de trein vanuit Bovenkarspel naar Amsterdam komt. 'sMorgens stalt hij zijn attributen uit, kleedt zich uit tot hij enkel nog een tangaslip aanheeft en klimt in zijn acrobatiektoren. Niet zelden moet de politie hem 'savonds na elven in de kraag vatten en naar huis sturen, omdat zijn vergunning dan niet meer geldig is. Hij en zoveel anderen bepalen het 'wereldse' karakter van het Leidseplein.

Programmamaker Hans Polak weet de veranderingen van het plein door de jaren heen goed te verbeelden in zijn documentaire 'Leidseplein, Wereldplein'. Polak: ,,Aan de veranderingen rond het Leidseplein kun je zien hoe onze samenleving zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld.''

Zoals het plein in de jaren vijftig en zestig diende als trefpunt voor een culturele elite, zo werd het in de jaren zeventig en tachtig, dankzij de enorme populariteit van voetbalclub Ajax, ontdekt door voetballers en supporters.

Deze vertegenwoordigers van de 'mayonaisecultuur' bevolkten tot voor kort het Leidseplein, dat ook een buitengewone aantrekkingskracht op toeristen heeft. Inmiddels ontwikkelt het zich echter langzaam tot een internationale wereld van trendy café's en internetlounges.

Het Leidseplein is van iedereen. Dat maakt Polak duidelijk met zijn documentaire. En zo voelt het publiek het ook. 'Leidsepleiner' Arie, die zich met zijn mondharmonica het liefst ophoudt bij De Balie: ,,Ik wil altijd naar de Dam, maar ik kom nooit verder dan het Leidseplein.''