Een herijkt poldermodel

De afgelopen maanden zag het er even naar uit dat het befaamde poldermodel onderuit zou gaan: de sociale partners schreeuwden moord en brand over een kabinet dat het gewaagd had de touwtjes strakker aan te halen op het terrein van de sociale zekerheid. Zij dreigden zich terug te trekken uit het overleg. Maar dezer dagen werd toch nog een akkoord bereikt en blijkt het poldermodel de storm te hebben overleefd.

Achteraf kun je je afvragen waar al het lawaai van met name de vakbeweging de afgelopen weken voor nodig is geweest. De kritiek was dat de overlegeconomie wankelde onder de voorstellen van minister De Vries en staatssecretaris Hoogervorst. Maar uiteindelijk zijn de sociale partners toch gezwicht voor een model dat de principes van het voorstel grotendeels overeind houdt.

Er van uitgaande dat de Kamer het nu bereikte compromis zal accepteren, mogen we ons gelukkig prijzen dat er eindelijk een nieuw model in de praktijk gebracht kan worden. De discussie heeft door alle belangen over de zeggenschap over grote sommen geld, veel te lang geduurd. In de tussentijd is de WAO al een keer uit de hand gelopen en zijn er ook veel andere kansen gemist om het meest sociale beleid - voorkomen dat mensen een beroep moeten doen op een uitkering - te voeren dat mogelijk is.

Het akkoord brengt een belangrijk principe tot uitdrukking. De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het voorkomen van afhankelijkheid van een uitkering en het zo snel mogelijk weer uit de uitkeringssitutatie halen van mensen komt bij de politiek te liggen. Tegelijk erkent de overheid dat het middenveld, werkgevers en de georganiseerde werknemers, een beduidende rol te spelen hebben. Die rol ligt echter alleen op het terrein van reïntegratie van uitkeringsgerechtigden, niet op het zeer gevoelige terrein van de beoordeling van claims op een uitkering. Het bepalen van het recht op een uitkering en de uitbetaling worden volkomen terecht ondergebracht bij één overheidsorganisatie.

De winst voor werkgevers en werknemers is dat via de cao's alle bedrijven gedwongen kunnen worden voor de reïntegratie in zee te gaan met één organisatie. Het zoeken naar goedkope, en dus meestal slechtere, contracten wordt daarmee voorkomen. Dat is inderdaad winst.