'Lachen jullie nú alweer, schandalig'

Op het verkeerde moment op de verkeerde plek. De broer van Marieke den Haan (23) werd net als Daniel van Cotthem slachtoffer van redeloos geweld, op 19 april 1998. Tijdens een avondje stappen in Nikita's Muziekcafé in Tiel werd de 27-jarige Erik-Jan den Haan getroffen door een verdwaalde kogel. Marieke: ,,Maar ik moet door. Hoe suf en emotieloos mijn leven soms ook is.''

,,Niet wéér eentje'', was de reactie van Marieke toen ze maandagochtend de krant opensploeg. Een bericht over redeloos geweld slaat bij de Wamelse altijd weer in als een bom. ,,Niet dat ik gelijk weer in een enorme dip terugval, maar mijn inlevingsvermogen in de situatie is nou eenmaal wat groter dan bij anderen. Ik kan me precies indenken wat familie en vrienden van Daniel nu voelen en wat er de komende tijd met ze gaat gebeuren.'' Wat Marieke vrijwel direct merkte was dat mensen anders op haar reageerden. ,,Ik kon niet meer gewoon bij mijn volleybalvereniging binnenlopen, zonder dat ik eerst mijn teamgenoten zag fluisteren. Als ze mij zagen hadden ze zoiets van: ,,Oh, daar heb je Marieke, wat is het toch erg voor haar'', gevolgd door het beladen ,,Mariek, is alles wel goed met je?'' Ik denk dan bij mezelf, doe normaal, ik denk echt niet de hele dag, niet elke minuut aan Erik-Jan. Ik volleybal nu bij een andere vereniging.''

Ander voorbeeld: ,,Een tijdje terug ging ik een broodje eten met m'n vader. Op weg naar de bakker hadden we onwijze lol, totdat een voorbijganger met afkeurende blik voorbijliep. Hij keek echt zo van: lachen jullie nú alweer, schandalig. Voortaan mag ik zeker alleen maar de straat op als ik een gigantische jankbui heb. Daarom ben ik vorig jaar uit Tiel weggegaan.''

Een verdwaalde kogel trof bijna twee jaar geleden het lichaam van haar broer Erik-Jan, die kort daarna overleed. ,,Toen Erik-Jan werd doodgeschoten viel dat onder het kopje 'zinloos geweld'. Meer dan vijfhonderd brieven kregen we. Ook de media sprongen er boven op. Vanaf dag één hebben mijn ouders en ik tegen elkaar gezegd: We schuwen de pers niet, maar we maken wél een selectie. Aan de programma's van Peter R. de Vries en Willibrord Frequin hebben we niet meegewerkt, puur omdat we een hekel hebben aan kijkcijfers voor tranen. Wel hebben we ons gezicht laten zien in bijna alle actualiteiten- en nieuwsprogramma's.''

,,Achteraf ben ik heel blij dat ik aan 'Jong' van de EO heb meegewerkt. Daar leerde ik iemand kennen die ook haar broer tijdens een schietpartij heeft verloren. Onze gevoelens zijn bijna identiek. Laatst schrok ik heel erg van mezelf. Ik had een paar dagen niet aan Erik-Jan gedacht en realiseerde me dat ik hem helemaal niet had gemist. Een vriendin durf ik dat amper te vertellen, maar zíj begrijpt me.''

De dader, een 26-jarige man uit Rotterdam, is veroordeeld tot 5 jaar gevangenisstraf. Daarnaast moest hij de familie 6000 gulden betalen voor de crematie. Twee medeplichtigen kregen een jaar gevangenisstraf. Tijdens een van de rechtszittingen sprak de dader de onvergetelijke woorden: 'Erik-Jan stond op het verkeerde moment op de verkeerde plaats'.

Marieke heeft de zittingen niet bijgewoond. ,,Achteraf ben ik blij dat ik hem nooit heb gezien. Ik walg van die vent. Als hij over vijf jaar weer vrij rondloopt, zal hij zich amper realiseren dat hij ooit een jongen heeft gedood. Terwijl ik mijn hele leven pijn zal hebben.''

,,In een slechte bui heb ik wel eens de neiging om die vent op te sporen. Ik zou hem laten vermoorden of desnoods in zijn knieschijven schieten. Dan lijdt hij tenminste ook zijn hele leven pijn. Maar als ik daarna alles weer wat nuchterder bekijk, weet ik dat ik helemaal niet zo ben. Ik wil niet leven om iemand anders de grond in te krijgen.''

Het was voor Marieke makkelijker geweest als Erik-Jan dood was gegaan door een ziekte of zichzelf kapot had gereden in z'n auto. ,,Dan had ik mijn vinger tenminste kunnen wijzen naar de hoge snelheid of me kunnen neerleggen bij die ellendige kanker die hem te veel werd. Nu wijs ik naar die klojo, die met een pistool op zak uitging. Je gaat toch uit om lekker te stappen en niet om iemand in z'n donder te steken. Er is dan echt iets mis met je bovenkamer. Dat er zoveel gekken rondlopen komt puur doordat er geen normen en waarden meer zijn in onze samenleving. Volgens mij laat de opvoeding hier en daar nogal te wensen over. Laatst zag ik een jochie en zijn gedrag vond ik zo triest. Ik dacht: Zit je dan met je zestien jaar met een joint in je bek, sukkeltje. Echt, zulke gastjes ontsporen helemaal op den duur.''

Marieke leeft veel bewuster sinds haar broer er niet meer is. ,,Toen Erik-Jan een dag dood was heb ik direct mijn baan opgezegd. Niet omdat ik het werk niet aankon vanwege mijn verdriet, maar puur omdat ik het niet leuk vond. Ik realiseerde me dat het leven zo betrekkelijk is. Van een baan die perfect aansloot op mijn studie ben ik overgestapt naar een uitzendbureau. Als ik nu aan iets begin, stel ik mezelf de vraag of ik het echt wel wil. Daarnaast ben ik vreselijk bang nog meer dierbaren te verliezen. Altijd als Rob, mijn vriend, de deur uitgaat realiseer ik me dat het wel eens de laatste keer kan zijn dat ik hem zie. Daarom wil ik ook nooit met ruzie uit elkaar. Als we mot hebben voordat hij gaat, moeten we het eerst uitpraten.''

,,Er zijn nog zoveel dingen die ik graag zou willen doen. Wat dat betreft is het maar gelukkig dat Erik-Jan is overleden na de schietpartij. Als hij het wel had overleefd was hij volgens de arts een kasplantje geweest. Mijn hele leven zou dan bestaan uit wraakgevoelens. Toch denk ik heel vaak: wat een pech. Zijn dood is zo zinloos en ik sta zo machteloos. Dan bedenk ik een excuus voor het overlijden van mijn broer, waarop mijn moeder reageert: Mariek, bij iedereen staat op het hoofd wanneer hij of zij gaat, alleen kun je het niet lezen.''