Code voor nieuws over koningshuis is zinloos

Hoe kun je een volk dat zojuist ruim honderd dagen lang massaal heeft gegluurd naar de meest onnozele gebeurtenissen in 'Big Brother' nog wijsmaken dat het onfatsoenlijk is van fotografen en journalisten om in New York op straat een meisje te achtervolgen dat thans zelfs officieel 'de' vriendin van Willem-Alexander is? En helemaal nadat de majesteit zelve zich uitbundig voor de camera's van de televisie vertoonde bij gelegenheid van haar vakantie te Oostenrijk.

Als iedereen aanhoudend wordt opgeroepen om voor één momentje wereldberoemd in de polder te zijn door vraagjes van niks te beantwoorden of heel z'n lek en gebrek aan het vaderland te vertonen, als je hier nauwelijks meer zwaargewond kunt raken zonder dat een bloedjager met z'n camera probeert in je open wond te kruipen en als er tv-zenders zijn die ruim betalen om dat uit te kunnen zenden; waarom moeten we dan nog een code voor royaltyverslaggevers in het leven roepen?

Het belangrijkste gevolg van zo'n vreemde stap is, dat nu iedereen met een fototoestel of filmcamera de gelegenheid wordt geboden de gerespecteerde vakbroeder of zuster uit te hangen. Iedereen kent die discussie onderhand: wie mag zich wel journalist noemen en wie niet. En ultiem: in een vrij land met een vrije pers gaat het niet aan afspraken te maken. Een terughoudende pers moet je ook als samenleving verdienen. Mooi dat het Genootschap van Hoofdredacteuren daar deze week toch nog eens een bijeenkomst aan besteedt: maar was er nou werkelijk geen beter onderwerpje? Want eruit komen doen ze toch niet.

Het was natuurlijk alleszeggend dat Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes dat van die eventuele code voor royaltyverslaggevers maar liever niet kwam aanzeggen. En lust tot een nadere reactie had hij ook niet. Als hij één verkeerd woord zegt, krijgt hij zijn collega Folkert Jensma van NRC Handelsblad over zich heen. Jensma wil trouwens al geen lid meer zijn van dat genootschap wegens vergaand verschil van inzicht met collega Broertjes over het functioneren van de pers.

Daarnaast bekampen de twee elkaar op de vierkante centimeter binnen het concern waarvan beiden deel uitmaken. Als bij NRC Handelsblad iemand op de postkamer z'n voorband mag laten plakken omdat die lek is geraakt bij het ophalen van een artikel bij een schrijver van ingezonden artikelen aan huis, dan eist de redactie van de Volkskrant dat Broertjes onmiddellijk ook vijfentwintig gulden gaat vragen aan de directie voor het geval er iemand aan de Wibautstraat lek rijdt. Jensma wil niet meer in de hoofdredacteurenclub, Broertjes bukt als het ergens over gaat en vanuit het noorden des lands moet dan de secretaris van het genootschap, die laatstelijk direct naast de majesteit mocht zitten, het idee verdedigen.

Nu het toch over wie wel en wie niet gaat: de verse hoofdredacteur van Elsevier (in de journalistieke hiërarchie zit je dan nog juist onder de hoofdredactie van de Volkskrant) liet bij zijn aantreden weten dat zijn blad in elk geval niet mee zal doen aan de versterking van de zeggenschap van de Raad voor de Journalistiek. Waar de hoofdredacteuren met behulp van weer een andere code juist vóór zijn. Wie wat te klagen heeft over Elsevier moet dat daar maar doen. De redactie heeft de klager op voorhand een faire behandeling toegezegd. Een prima oplossing, weten ze bij Elsevier zo zeker omdat ze in het verleden nog nooit iemand een unfaire behandeling hebben gegeven, zeggen ze zelf. De majesteit kan qua zoon en vriendin gerust zijn. Met of zonder speciale code, met zo'n aankondiging weet de majesteit al zeker dat er vanwege Elsevier geen onvertogen woord zal vallen.

Bij Privé en meer van dat soort bladen betalen ze gewoon voor de foto's die ze willen hebben. En als een krant als het Algemeen Dagblad groot nieuws in de foto's ziet, dan moet dat maar. Als het over de schreef gaat dan moet de Raad voor de Journalistiek, die immers ook op eigen initiatief kan oordelen, een uitspraak doen.

Dat is precies het kader waarin de uitspraken van secretaris Rimmer Mulder, hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant, moeten worden gezien. ,,Ik denk dat er in elk geval goede afspraken moeten komen tussen de media. Anders houden we het risico dat de overheid het gaat doen'', zei Mulder in 'Netwerk'. Maar er zijn over dit soort dingen geen andere afspraken te maken dan die er al zijn. En als de overheid denkt in te moeten grijpen, nou dan weet Kok dat hij een tamelijk groot leger tegenover zich vindt. Of staat de wijze waarop de media moeten berichten over een koninklijke romance soms ook in het regeerakkoord?

Bovendien, er bestaat al heel lang ingrijpen van de overheid: de Rijksvoorlichtingsdienst. Niemand zegt het hardop, maar de geloofwaardigheid van directeur Eef Brouwers staat inmiddels op een buitengewoon laag pitje. Pro forma wordt de RVD gebeld, maar dat behoort tot de meer tragische kanten van de journalistiek. Je hebt er niks aan, maar gegeven een oude journalistieke code moet elke krant telkens weer door de zure appel heen bijten.

Qua code over royaltyverslaggeving is dat al erg genoeg in een land waar de sensatiejournalistiek nog in de korte broek rondloopt.