Bescheiden praat van uitgesproken winnaar

Hij is de aanvoerder van de nieuwe lichting marathonschaatsers. Een fysiotherapeut met lef, die behalve de benen ook het verstand laat spreken. Rondjes rijden als wetenschap. Op het ijs regeert hij dit seizoen met straffe hand het peloton, maar naast de baan stapt de nationaal kampioen bescheiden opzij voor zijn eigen schaduw. Het dubbelleven van Jan-Maarten Heideman.

Hij is klein en iel gebouwd. De joggingbroek met bijbehorende trui slobbert om zijn lichaam. Hoe is het mogelijk? De gedachten gaan terug naar een willekeurige marathonwedstrijd van dit seizoen. Tijdens de beslissende massasprint vechten gespierde bikkels om iedere centimeter ijs. Ook Jan-Maarten Heideman doet mee. En hij wint. ,,Ik weet niet waarom ik een superseizoen heb. Niet alles valt te verklaren.''

Zijn lach is oprecht. Zijn woorden zijn mild. Op de achtergrond waakt de zwarte kerktoren van de Vrije Oud Gereformeerde Gemeente. Heideman is 26 jaar en mag zich momenteel de beste duurschaatser van Nederland noemen. Toch doet hij dat niet. De bekendste inwoner van Oldebroek relativeert zijn eigen succes door de nadruk te leggen op de tijdsaanduiding. Momenteel.

Het gesprek is vooral genoeglijk. Een uitgesproken winnaar zonder duidelijke taal. Zo constateerde Heideman aan de vooravond van dit seizoen dat zijn sport steeds verder professionaliseert. Dat zei hij desgevraagd op de persconferentie. De volgende dag echter las de kopman van de Wehkamp-ploeg in de krant dat 'alleen de kleuren van de pakken veranderd waren'. Ook goed. ,,Want dat klopt eigenlijk wel.''

Het is geen gemakzucht en zeker geen ironie. ,,We hebben grotere sponsors gekregen, maar de sfeer is nog steeds onwijs gezellig.'' De man die op ijzers haantje de voorste is en die op schoenen nauwelijks een rondje durft te geven aan de bar, wil 'de dingen' niet nodeloos ingewikkeld maken. Dus is sporten 'gewoon mooi om te doen' en experimenteert hij met zijn materiaal 'omdat dat leuk is'. Heideman won als eerste een marathon op klapschaatsen, in februari 1997 te Utrecht. Met deze zege doorbrak hij tevens de traditie dat de mannen met de langste adem van het boerenland komen. De fysiotherapeut was ook de eerste die de carveschaats uitprobeerde. De eerste die tijdens de zomer op klapskeelers rondreed en de eerste die met een stanleymes zijn onderstel 'afbraamde'.

Een trendsetter, wat heet. Bescheiden, haast verlegen repliceert hij: ,,Ik ben niet zo progressief ingesteld als het misschien lijkt. Omdat ik veel win, geeft de fabriek mij eerder nieuwe uitvindingen.''

In die volgorde, want zijn dertien overwinningen van dit seizoen en zijn nationale titel op kunstijs verklaart hij -voorzover dat te verklaren valt- liever met zijn beter doordachte trainingsopbouw.

Heideman is minder gaan werken (achttien uur per week) en traint 'veel meer'. Het krachthonk laat hij tegenwoordig links liggen. Explosiviteit is immers van ondergeschikt belang. Duurwerk is het toverwoord. Urenlang doorkruist hij de bossen van de Veluwe op zijn mountainbike. ,,Supergaaf.'' Behalve op zondag, de dag van de kerk.

Ooit was hij een bescheiden belofte bij het lange-baanschaatsen. Drie keer werd hij achtste op het nationaal kampioenschap allround. Eénmaal derde op de 1500 meter, achter Rintje Ritsma en Jeroen Straathof. Nu is hij de koning van de honderd rondes. ,,Dat ik vroeger een goede middellande afstand in me had, helpt me nog altijd. Ik heb van jongs af aan geleerd op snelheid flink in de verzuring te rijden.''

Heideman voelt zich thuis in de wereld waar de ganzen angstvallig in de gaten worden gehouden. ,,Vanuit de auto zag ik ze laatst naar het zuiden vliegen. Verdorie, dacht ik. Misschien dan toch.''

Maar nee, het natuurijs kwam (nog) niet. Morgen en overmorgen verblijft Heideman derhalve voor de open NK op natuurijs in het buitenland. Twee jaar geleden triomfeerde de tacticus al eens op de Weissensee.

Winnen verveelt niet. Het zestien jaar oude record van 'De Hulk' Emiel Hopman (vijftien overwinningen) flirt uitdagend. Zijn acht maanden oude dochtertje huilt om aandacht. Gedreven in alles, dat wel.

Heideman praat net zo graag over de perfecte dikte van zijn ijzers, het juiste aantal millimeters om op te glijden als over 'luiers verschonen'. Hij zal zichzelf en zijn eigen aardse bezigheid niet belangrijker maken dan noodzakelijk. Nooit. ,,Schaatsen is niet datgene waar het uiteindelijk in het leven om draait.''