Justitie daagt schrijver voor Hoge Raad

Voor het eerst komt een romanschrijver voor de Hoge Raad wegens een beledigende uitspraak door een van zijn personages. In hoger beroep was de schrijver Pieter Waterdrinker vrijgesproken, maar justitie legt zich er niet bij neer.

,,Onvoorstelbaar'', reageert Waterdrinkers advocaat mr. H. Doeleman. ,,Het lijkt erop dat ze bij justitie nog nooit een roman hebben gelezen.'' Voorzover hij weet is het voor het eerst dat de Hoge Raad moet oordelen over een roman.

Justitie vervolgde de schrijver wegens belediging van joden in het algemeen en de burgemeester van Zandvoort, M.R. van der Heijden in het bijzonder. Maar het gerechtshof in Amsterdam verwierp die aanklachten twee weken geleden.

De zaak draait om één zinnetje in de debuutroman 'Danslessen', die in 1998 verscheen. Het boek beschrijft een jongetje dat opgroeit in Zandvoort. In een fictieve scène laat de roman-burgemeester een geschil over de sloop van het postkantoor beslissen door een schaatswedstrijd tussen twee wethouders. Een wat domme omstander, die de burgemeester 'krankjorum' noemt, zegt: ,,Maar ja, wat wil je ook, met zo'n joodje aan het hoofd.'' Hoewel het boek in de jaren zeventig speelt, achtte de huidige burgemeester van Zandvoort zich beledigd, aangezien de romanburgemeester, net als hijzelf, Van der Heijden heet. De politierechter in Haarlem gaf hem gelijk.

De schrijver werd ook aangeklaagd wegens belediging van joden. Maar dat werd verworpen door zowel de Haarlemse rechter als in hoger beroep in Amsterdam. Volgens het hof was de term 'joodje' op zichzelf wel beledigend, maar uit niets was gebleken dat het citaat de opvatting van de schrijver weerspiegelt. Naar eigen zeggen wilde de schrijver juist een beeld geven hoe er wordt gesproken in Zandvoort, dat in een groot aantal nazi-sympathisanten telde. Het hof sprak de schrijver op beide punten vrij.

Maar het openbaar ministerie houdt vol dat het citaat de schrijver wel persoonlijk is aan te rekenen. Hoofdadvocaat-generaal E. Myjer kan nog niet de overwegingen geven bij zijn besluit om naar de Hoge Raad te gaan. ,,We moeten de uitspraak van het gerechtshof nog diepgaand bestuderen. Dit is geen huis-tuin-en-keukenzaak, waarbij je meteen weet of je kans van slagen hebt. Hier staat de vrijheid van drukpers en de artistieke vrijheid tegenover andere belangen. Maar we gáán er wel voor.''

De raadsman van de schrijver denkt dat justitie met 'juridische nonsens' bezig is. ,,Het openbaar ministerie doet alsof de schrijver een of andere Glimmerveen is die je steeds bij zijn nekvel moet grijpen'', aldus advocaat Doeleman. ,,Als een socioloog de werkelijkheid in de Bijlmer wil beschrijven en hij schrijft op wat daar precies wordt gezegd, zit hij dan ook fout? Ik vind dat justitie blijk geeft van een dorknoperige mentaliteit. Geen zinnig mens kan na lezing van dat boek tot zo'n conclusie komen.''

Schrijver Pieter Waterdrinker is geschokt. ,,Ik kan me niet voorstellen dat de burgemeester van deze zaak ook maar één seconde wakker heeft gelegen. Maar ik heb er wel honderd nachtmerries van gehad.''

De zaak kan vele maanden of zelfs jaren duren.