Gesprek met Lubbers valt onder privé-programma Wahid

De koks van Paleis Noordeinde kunnen bij één van de vele Indische restaurants in Den Haag nog even het recept opvragen van rundersoep rawon. Specialiteit van Surabaya en het lievelingsgerecht van president Wahid, die vanavond een nachtje in het paleis komt slapen.

Het is voor het eerst sinds dertig jaar dat een Indonesische president Nederland aandoet voor een staatsbezoek. Abdurrahman Wahid was als privé-persoon al veel vaker in Nederland. Dan bezocht de moslimleider zijn oude vrienden in de Amsterdamse Kinkerstraat, waar in het winkeltje Mas Agung het geliefde soepje werd aangerukt. De laatste jaren stond zijn gezondheid niet meer toe dat hij op tweehoog in Oud-West bij vrienden logeerde. Zijn rolstoel bond hem aan logeeradressen met minder trappen.

Nog eind vorig jaar, vlak voordat hij tot president werd gekozen, was Wahid weer eens in ons land. Daar heeft minister Van Aartsen van buitenlandse zaken geen prettige herinneringen aan, want die kreeg nadien het verwijt dat hij geen tijd vrijmaakte om de presidentskandidaat op zijn departement te ontmoeten. Hoe hardnekkig Van Aartsen ook ontkent dat hij in november 1999 een beoordelingsfout maakte, het CDA is nog altijd erg trots dat deze partij wel tijdig inzag dat de aankomende machthebber van Indonesië in Nederland opdook. Wahid werd ontvangen op het partijbureau en sprak met oud-premier Lubbers.

Op het officiële programma van het komende tweedaagse staatsbezoek staat geen ontmoeting met Lubbers vermeld. Maar Wahid zal wel degelijk praten met de ex-premier, die hij heeft verzocht een 'bemiddelende rol' te spelen in het huidige conflict op de Molukken, waar christenen en moslims slaags zijn geraakt. ,,Beiden hebben de intentie elkaar te spreken'', zegt een woordvoeder van de rijksvoorlichtingsdienst. Het gesprek Wahid-Lubbers valt onder het privé-programma van de president, waarschijnlijk om duidelijk te maken dat Lubbers zich niet als vertegenwoordiger van de Nederlandse regering met de Molukse kwestie gaat bemoeien. Wat zijn rol precies wordt, moet de komende dagen duidelijk worden. Moet de oud-premier, samen met andere bemiddelaars, op de Molukken zelf aan de slag? Of moet hij dichter bij huis blijven en pogingen ondernemen om de relatie tussen de Europese Unie en Indonesië te verstevigen. Lubbers en Wahid hebben tot nu toe niet gezegd wat onder de bemiddelaarsrol moet worden verstaan.

Zijn reis langs Europese landen moet voor de Indonesische achterban bewijzen opleveren dat Wahid internationaal steun krijgt voor zijn democratiseringsproces. Daar horen geld en samenwerkingsprogramma's met Europa bij. Morgen tekent de president daarom met zijn Nederlandse gesprekspartners een 'agenda voor samenwerking', waarmee definitief een streep wordt gezet onder de verkilling - sinds 1992 - in de relatie Nederland-Indonesië. Toen verbrak Djakarta de ontwikkelingssamenwerking, omdat de Nederlandse regering kritiek bleef uitten op het mensenrechtenbeleid. Bij de herstart zijn veel meer Haagse departementen betrokken. Wellicht wordt ook iets afgesproken over Nederlandse hulp bij de modernisering van de Indonesische wetgeving. Die is in de koloniale tijd geschreven door Nederlandse juristen en op de universiteit van Leiden is de kennis voorhanden om die wetten aan te passen aan het democratiseringsproces.

Vaststaat dat mininster Herfkens van ontwikkelingssamenwerking enkele tientallen miljoenen zal uittrekken voor nieuwe ontwikkelingshulp aan Indonesië. Het uitgangspunt is dat niet Nederland bepaalt aan wat voor projecten dat geld wordt besteed, maar dat Djakarta dat zelf aangeeft. Een 'vraagrelatie' wordt dat genoemd. Details daarover worden pas morgen bekend omdat eerst een vergadering in Djakarta met alle donorlanden wordt afgewerkt en Herfkens morgen in Den Haag nog praat met vertegenwoordigers uit het gevolg van Wahid.

Het eerste staatsbezoek na dertig jaar zal hoe dan ook rustiger verlopen dan in 1970. President Soeharto moest toen zijn reis enkele dagen uitstellen omdat het uiterst rumoerig was in Den Haag. Vlak voor Soeharto zou arriveren, schoten demonstrerende Ambonese jongeren met een stengun een postende politieman dood bij de Wassenaarse residentie van de Indonesische ambassadeur. Uiteindelijk kwam de president toch, al zag hij af van een bezoek aan Amsterdam, dook hij min of meer onder in paleis Huis ten Bosch en moest hij onder zware bewaking naar het Binnenhof voor zijn gesprekken met premier De Jong en minister Luns.