Arts: Een dwaze oekaze

In de prullenbak. Daar hoort volgens gynaecoloog dr. J. Schagen van Leeuwen de oekaze van de inspectie voor de gezondheidszorg. Schagen van Leeuwen heeft bezwaren tegen het beleid dat iedere zwangere een hiv-test moet worden aangeboden.

De gynaecoloog publiceert deze week in Medisch Contact een aantal bezwaren tegen de richtlijn over de hiv-tests aan zwangeren. Volgens hem is die zelfs in strijd met de eed van Hippocrates. En dan doelt hij vooral op de wijze waarop de inspectie artsen opdraagt rekening te houden met de verblijfsstatus van zwangeren. Als niet zeker is dat bijvoorbeeld illegalen of asielzoeksters mogen blijven, moeten behandelaars overwegen hen géén hiv-test aan te bieden.

Schagen van Leeuwen: ,,Een arts dient toegewijd te zijn aan de patiënt, ongeacht diens achtergrond. Artsen moeten de best mogelijke zorg geven en daar heeft een asielprocedure niets mee te maken. Ik zie al dat ik moet beslissen of ik een aidstest zal aanbieden aan een zwangere die wellicht in juni wordt uitgezet! Zo wordt ik in politieke keuzes betrokken die niet in de spreekkamer horen, maar in de Kamer.'' En stel dat hij een illegaal test op hiv en ze blijkt besmet? Als zij dan wordt uitgezet, terug naar een land waar aids niet kan worden behandeld, voelt hij zich medeplichtig aan 'de executie van een doodvonnis.'

Tot nu werd een hiv-test alleen aangeboden aan zwangeren uit een risicogroep, zoals drugsgebruiksters en vrouwen uit aids-endemische gebieden als Afrika. Zo'n risicoschatting vond de gynaecoloog vaak lastig, soms discriminerend. ,,Maar het aanbieden van de test aan álle zwangeren heeft meer nadelen. Je maakt een grote groep mensen -vaak nodeloos- ongerust. Bovendien blijkt dat mensen met een écht hoog risico de test weigeren. Die willen niet zeker weten of ze zijn besmet, omdat ze daarmee misschien hun baan of huwelijk op het spel zetten.''

Het testen van zwangeren op hiv kan volgens hem psychologische schade aanrichten, terwijl nooit is bewezen dat het gezondheidswinst oplevert. Wel kost het tijd -die er niet is. ,,Het kost mij zeker een half uur om uit te leggen wat zo'n test inhoudt. Dat is onder de huidige werkdruk te lang en te duur.'' Hij vindt dat eerst onderzoek moet komen naar de vraag hoe belastend mensen zo'n test vinden, wat dat kost en of dat geld niet beter kan worden besteed aan 'dingen die wel zoden aan de dijk zetten.'