Goed pensioenadvies bestaat niet

'Voor een goed pensioen moet u zelf wat doen.' Kent u die leus van een paar jaar geleden nog? De vraag die er onmiddellijk op volgt is echter 'Maar wat dan?' Want hoeveel bedraagt uw huidige pensioenopbouw eigenlijk? Is dat voldoende om na uw 65ste leuk van te leven? Heeft u uw vermogen meegerekend? Moet u bijverzekeren? Er zijn maar weinigen in Nederland die op deze vragen een duidelijk antwoord kunnen geven.

Aan de ene kant beweren sommige verzekeraars, assurantiebemiddelaars, maar ook wel specialisten bij pensioenorganisaties dat er in toenemende mate sprake is van armoede onder gepensioneerden. Men zegt dat velen zich hebben laten (mis)leiden door de pensioensnorm van zeventig procent van het laatstverdiende loon, terwijl bijna niemand die norm haalde. Immers, daarvoor moet bij vrijwel alle pensioenfondsen 40 jaar lang fulltime gewerkt zijn. Omdat velen verwachtten zeventig procent van hun laatstverdiende loon te krijgen, werd er echter bijna niet bijverzekerd. En van opgebouwde rechten zijn ook niet veel mensen op de hoogte.

Pensioenfondsen, bewust van de onwetendheid van hun klanten, beginnen de voorlichting te verbeteren, maar optimaal is het nog lang niet.

Aan de andere kant laat Rob Goedhart van de Consumentenbond heel andere geluiden horen. Goedhart, die de verzekeringsbranche van beide zijden meemaakte, als tussenpersoon en als (een van de weinige onafhankelijke pensioenadviseurs in Nederland) zegt: ,,Die norm van zeventig procent moet je helemaal loslaten, want dat is helemaal geen goede norm. Voor de een is het te veel en voor de andere is het te weinig, dat moet iedereen voor zichzelf beslissen en berekenen. Bijverzekeren wordt naar mijn idee vaak onnodig gepromoot door verzekeraars. Het is meestal onnodig omdat men veel meer vermogen heeft dan men denkt. Ik raad iedereen aan om eens te becijferen hoeveel men denkt nodig te hebben na zijn 65ste en op grond daarvan een individuele pensioenrichtlijn aan te houden.''

Ook in Goedharts visie, uitgebreid verwoord in het zomernummer van de Consumentengeldgids, blijft het de hamvraag hoe je dan achter je pensioenopbouw komt. En, hoe bereken je hoeveel geld je nodig hebt na je pensioen? Goedhart: ,,Dat is inderdaad lastig. Je kunt het relateren aan de vraag hoeveel geld je uitgeeft en hoeveel je denkt uit te gaan geven na je 65ste. Vergeet niet dat hypotheeklasten vaak wegvallen, dat het vermogen vaak groter is dan verwacht en het belastingtarief lager wordt. In de praktijk blijkt dat een gepensioneerde die zeventig procent van zijn salaris krijgt, netto meer overhoudt.'' En de beruchte pensioenbreuken en -gaten dan? ,,Dat is vaak bangmakerij van de verzekeraars'', meent Goedhart. Meten is weten. Voordat men verder gaat, moet men op de hoogte zijn van de daadwerkelijke pensioenopbouw.

Ervan uitgaande dat het aantal Nederlanders dat regelmatig op zondag zijn of haar pensioenrechten gaat berekenen uiterst klein is, blijft dan nog steeds de vraag hoe blijf je op de hoogte? Waar kunnen de overigen voor objectieve hulp en adviesterecht? De elektronische weg kunnen we alvast uitschakelen; er bestaan voor de consument geen goede objectieve pensioendiskettes waarmee het mogelijk is om een juiste pensioenopbouw te berekenen. Ook Goedhart kan iets dergelijks niet aanbevelen.

Een onafhankelijke pensioenadviseur traceren zal via mond-tot-mondreclame moeten gaan, want een Bond of Vereniging van onafhankelijke pensioenadviseurs bestaat niet. En een lid van de Federatie Financiële Planners (FFP)? Goedhart: ,,Ik ben zelf ook gecertificeerd FFP'er, maar als je ziet waar FFP'ers meestal werken, dan is het nog steeds bij banken, verzekeraars of tussenpersonen.''

Dus de zoektocht naar de onafhankelijke adviseur loopt dood? ,,Ja, meestal nog wel. Dat is overigens ook de uitkomst van een recent verschenen rapport van het Centraal Plan Bureau.''