De CDU verder in het moeras

Voor alles valt een verklaring te verzinnen. Zo ook voor het fenomeen dat de Duitse CDU met de dag dieper wegzinkt in het zwartgeld-moeras. Dinsdag besloot boegbeeld Kohl terug te treden als ere-voorzitter. Maar daags er na kwam hij al weer onder vuur te liggen ook zijn zetel in de bondsdag prijs te geven, werd het aanblijven van partijvoorzitter Schüuble discutabel genoemd en doken er nieuwe onthullingen op over geheime rekeningen in Zwitserland.

Een verklaring voor deze martelgang is dat politieke partijen in Duitsland een staat van dienst voeren die voor Europese begrippen ongekend is. Alleen al de interne partij-organisatie van de CDU draait op een jaarbegroting van zo'n driehonderd miljoen gulden. Dat geld is voor een groot gedeelte afkomstig uit de schatkist. Maar een belangrijke bron zijn ook de donaties van het bedrijfsleven. Die staat van dienst viel echter niet meer vol te houden toen enkele jaren geleden een wet op de partijfinanciering dwong tot openbare verantwoording en de donaties werden gebonden aan een maximum van twintig duizend mark. Die wet dwong de partij als het ware ondergronds te gaan.

Het is een verklaring, zij het een onbevredigende. Je moet toch aannemen dat politici, Kohl voorop, die wet bij volle bewustzijn hebben aangenomen. Dan is het wel erg grof om vervolgens diezelfde wet aan de laars te lappen. Dat wijst op een dubbele moraal die op geen enkele manier te rechtvaardigen valt. Dat de partijbonzen toch doodleuk ondergronds gingen betekent maar één ding: ze waren kennelijk zo zeker van de macht, dat ze zich dit meenden te kunnen veroorloven.

Wat voor de partij als geheel geldt, slaat in het bijzonder op het boegbeeld Kohl. De man die groot geweest is in het schrijven van geschiedenis, blijkt ook groot te zijn in het kwaad. Hij weigert mee te werken aan een reiniging van de partij. Hij meent als enige zichzelf boven de wet te kunnen stellen door geen verantwoording te willen afleggen over door hem aangenomen geld. Met die weigering sleept hij niet alleen zichzelf, maar ook de partij steeds dieper in moeras. Datzelfde geldt trouwens ook voor het aanblijven van Schüuble. Maar gelukkig is de kritiek op deze gang van zaken groot, zodat er toch nog hoop is dat het met de partijdemocratie in Duitsland wel in orde zal komen.