Spionage onder vrienden

De Verenigde Staten tappen al jaren, met hulp van Groot-Brittannië, stelselmatig Europese telefoons, faxen en

e-mailberichten af, ook van privé-personen.

Een rapport van het Europese Parlement meldt dat onder de codenaam Echelon de Amerikanen en Britten vanuit afluisterstations in Groot-Brittannië het telecommunicatieverkeer van het vasteland opvangen. Boodschappen, van wie ze ook mogen komen, worden gezeefd aan de hand van 'woordenboeken'. Daarin staan alle steekwoorden die de Amerikaanse veiligheidsdienst NSA van belang acht.

Ook landen als China, Israël en Rusland hebben uitgebreide afluistercentra. Maar die houden zich alleen met militaire spionage bezig. Niet Echelon, concluderen onderzoekers uit verschillende EU-landen. Dat bestrijdt niet alleen misdaad, maar dient de Amerikaanse belangen in brede zin.

De Amerikanen hebben de geheime codes waar buitenlandse diplomaten, ook die van hun bondgenoten op het vasteland, gebruik van maken, weten te kraken. Ook zouden ze tijdens de wereldhandelsconferentie Europese delegaties hebben afgeluisterd. Echelon beschikt over de modernste technologie ter wereld, en ook geld lijkt geen probleem, suggereert het rapport van Stoa, een wetenschappelijke commissie van het parlement.

Het Amerikaans-Britse spionagewerk komt de Europese landen geregeld economisch duur te staan. Het rapport noemt voorbeelden van orders die Europese concern misliepen, omdat Echelon hun informatie aan hun Amerikaanse tegenbieders zou hebben doorgespeeld. Er is geen bewijs dat Amerikaanse bedrijven Echelon gericht op hun concurrenten kunnen afsturen. Het netwerk moet bij de informatie uitkomen.

In 1998 wees het Europees Parlement voor het eerst op het bestaan van Echelon. Maar na een vraag van de Nederlandse europarlementariër Elly Plooy-van Gorsel (VVD) antwoordde toenmalig eurocommissaris Bangemann dat ,,het slechts om vermoedens ging'.

Sindsdien heeft het parlement voortdurend naar informatie gezocht, die het bestaan van Echelon bewijst. Het huidige rapport is volgens Plooy ,,weer uitgebreider. Steeds wordt verder bevestigd dat het netwerk echt bestaat.' Volgens haar is zo veel boven tafel ,,dat de Commissie niet meer weg komt met een ontwijkend antwoord'.

Bangemann beloofde al in 1998 strenge maatregelen als er zo'n Amerikaans-Brits afluisternetwerk bestond. Dat zou een schending betekenen van de privacy van de EU-burgers. De Commissie zou Groot-Brittannië voor het Hof van Justitie kunnen slepen omdat het de regels van de EU schendt. Dat waren toen wat plechtmatige woorden, maar ,,de verhouding tussen parlement en Commissie is zo veranderd dat ze nu wel actie zal moeten ondernemen'. De Commissie Openbare Vrijheden van het parlement bespreekt het rapport op 22 februari.

Ontkennen kan de Commissie moeilijk. Vorig jaar gaf de Australische regering al publiekelijk toe dat Echelon bestaat. Het land werkt, met Nieuw-Zeeland en Canada, ook aan het afluisternet mee, zodat het de hele wereld omvat.