verzorgingshuis

Brenda van Zwieten (20), loopt stage als huiskamermedewerker in het Utrechtse Bartholomeus Gasthuis.

Mevrouw Steggelen komt uren na het ontbijt binnen. ,,U zit altijd daar'', wijst mevrouw Van Wijk haar naar een plek aan de 'goede' tafel. ,,Hoezo altijd?'', zegt Steggelen. ,,Ik woon hier pas twee dagen.'' Van Wijk: ,,Nou, volgens mij al iets langer hoor, toch al wel een paar maanden.''

,,Ze zit hier volgens mij dus al vijf jaar'', zegt Brenda die met koffie aanschuift. Mevrouw Steggelen is dementerend, maar heeft soms verbluffend heldere momenten. Brenda van Zwieten, tweedejaars mbo, richting sociaal pedagogisch werk: ,,Ik had een overhemd van mijn broer aan, geleend. Kon ze niet verkroppen: de knopen zaten aan de verkeerde kant, dat was voor mannen en ik liep voor gek, vond ze.''

De negentien bewoners die van halfnegen 's ochtends tot na de warme hap in de recreatieruimte zitten, zijn fysiek of psychisch niet meer in staat om voor zichzelf te zorgen, en het Bartholomeus biedt ze op deze manier steun en houvast. In de rest van het verzorgingshuis gaan de rond de honderd bewoners wel gewoon hun eigen gang.

Er staan twee tafels in het zaaltje: aan de ene zitten de ouderen die nog wel iets kunnen, zoals rummikuppen. Aan de tweede zitten bewoners voor zich uit te staren, of te dommelen. Ze zijn snel afgeleid en kunnen niet lang met iets bezig zijn. Aan Brenda de taak om de groep wat te doen te geven, zodat de dag niet eindeloos lijkt. Haar functie wordt omschreven als 'huiskamermedewerker'. Ze loopt een halfjaar stage, dit is haar laatste week.

Eigenlijk ook een beetje tot haar eigen verbazing heeft Brenda het heel erg naar haar zin. ,,Toen ik hier voor het eerst kwam, zeiden ze: nou, ga maar aan tafel zitten. Wat moet ik hier?, dacht ik. Wat moet ik doén? Ik ben opgegroeid op een kwekerij, nog steeds help ik daar op zaterdag en dan werk je met je handen. Hier moet je niet echt iets doen, je moet vooral geduldig zijn, een beetje praten en mensen geruststellen.'' Ze helpt de bewoners met eten, doet spelletjes, bingo is uiteraard favoriet, en knutselt met ze. De crpepapieren bloemen die in een vaasje op de tafel staan hebben de bewoners zelf gemaakt. Brenda heeft vaak ontzettende lol met de bewoners. Bijvoorbeeld tijdens een kaartspel, als ze er halverwege achterkomt dat een van de spelers al geruime tijd geconcentreerd naar de chterkant van de kaarten zit te kijken. ,,Dan moeten we allemaal lachen.'' Brenda is extra omdat het Bartholomeus Gasthuis graag wil dat er meer aandacht is voor deze mensen. Ze is 'boventallig', dat wil zeggen er is niemand die die taak in vaste dienst doet. Ze krijgt geen stagevergoeding, jammer, maar Brenda heeft er wel begrip voor. Als ze volgende week klaar is, komt er weer een andere stagiaire van haar opleiding op deze plek.

,,Het is wel belangrijk dat iemand wat tijd voor ze heeft'', vindt Brenda. ,,Dit werk geeft voldoening. Soms, als ik een tijdje bij ze zit, vertellen ze hun hele leven aan me. Dat lucht op, zeggen ze dan.'' Haar collega Peter, die zich meer met de verplegende taken bezighoudt: ,,Ze heeft iemand aan het praten gekregen die al jaren geen woord zei, ook niet tegen zijn kinderen. Wij zullen Brenda missen, ze doet het goed en je moet maar weer afwachten hoe het met de volgende gaat.''

Brenda had de man pen en papier gegeven en wat vaker naast hem gezeten. Op een dag, toen ze vroeg waar hij vandaan kwam, schreef hij op: 'Rotterdam'. Toen ze vervolgens vroeg wat hij daar vroeger deed schraapte hij zijn keel en zei krakend: 'de bouw'. Hij is nog steeds weinig mededeelzaam en af en toe agressief, maar hij klaart altijd op als hij Brenda ziet.

Brenda: ,,Sommige bewoners stellen zich iedere ochtend weer aan elkaar voor. 'Goedemorgen me vrouw, ik ben meneer zusenzo'. Soms stellen ze zich ook weer voor als ze terugkomen van het toilet. Terwijl ze dag in dag uit naast elkaar zitten.'' Soms zijn er verdrietige momenten. ,,Bijvoorbeeld als een mevrouw roept dat ze helemaal nooit bezoek krijgt. Dat iedereen haar in de steek laat. Terwijl haar zoon iedere dag trouw langskomt.''

Voor haar driejarige opleiding moet Brenda twee keer een halfjaar stage lopen. Ze liep hiervoor ook korte tijd mee in een kinderdagverblijf. ,,Dat vond ik niet zo leuk. Ik ben niet echt een type om een hele dag met een babytje op schoot te zitten. En met van die jonge kinderen kun je nog zo weinig doen.''

In het Bartholomeus Gasthuis werkt ze vier dagen per week tot vier uur 's middags. De kennis van haar opleiding gebruikt ze sporadisch, bijvoorbeeld voor activiteiten zoals knutselen. Het meeste doet Brenda op gevoel. ,,Volgende week moet ik hier weer weg. Ik zal ze allemaal missen, met iedereen heb je wel wat.''

Ze twijfelt nog, misschien wil ze na het mbo verder met hbo. Eigenlijk weet Brenda helemaal nog niet wat ze wil, ze is over een heleboel dingen gaan nadenken toen haar vader vorig jaar plotseling overleed. ,,Vroeger wilde ik altijd journalist worden, iedereen zei ook dat ik goed kon schrijven. Maar op de havo had ik het te druk met andere 'leuke' dingen en ben ik teruggeplaatst naar de mavo. Misschien ga ik het alsnog proberen.''