'Extra geld naar asfalt en onderzoek'

Het is veel te gemakkelijk om te roepen dat met extra uitgaven de problemen in de gezondheidszorg en onderwijs zullen worden opgelost. De politiek heeft die neiging voortdurend. Er wordt onvoldoende gekeken naar de echte oorzaken. Kijk naar het miljard voor verkleining van de klassen. Het rendement is te klein, het is weggegooid geld. Er zijn namelijk onvoldoende leerkrachten en dus worden de klassen weer groter.

Dat zegt de nieuwe werkgeversvoorzitter van VNO-NCW, J. Schraven. Nu het financieringstekort is verdwenen, is in Den Haag een heftige discussie losgebarsten wat Nederland met het vrijkomende geld kan doen. De neiging om problemen op te lossen met extra geld, is bijna een Pavlov-reactie geworden van de politiek, vindt Schraven. In het bedrijfsleven wordt meestal de omgekeerde benadering gekozen, weet hij als oud-Shell-topman. ,,Meestal liggen de problemen aan iets anders dan geld. Wij gingen eerst kijken of er niet op een inefficiënte manier werd gewerkt en of er geen verkeerde prioriteiten werden gesteld.''

Zo is Schraven ervan overtuigd dat er voor de gezondheidszorg op zich voldoende geld is. Voor het personeelstekort waarmee de zorg en het onderwijs kampen is geld niet alleen de oplossing. ,,Het ziekteverzuim in deze sectoren is de helft groter dan gemiddeld in Nederland. Dring je dat verzuim terug, dan is het personeelstekort voor een groot deel opgelost.''

Schraven vat het probleem voor de politiek kort samen: ,,We hebben een tekort aan mensen, ideeën en besluitkracht in Nederland.'' Dat gezegd hebbende, wil de voorzitter wel aangeven waar volgens de werkgevers prioriteiten gelegd moeten worden nu er geld extra te besteden is. Eindelijk eens fors investeren in meer asfalt om het file-probleem op te lossen, en meer geld voor onderzoek en ontwikkeling om de concurrentiepositie te verbeteren. ,,Die investeringen leveren veel rendement op. Het is essentieel voor de toekomst.''

De prioriteit leggen bij investeringen, wil echter niet zeggen dat Schraven ervoor pleit af te stappen van de afspraak in de coalitie over meevallende overheidsinkomsten. De oude afspraak, vijftig procent naar het financieringstekort (ofwel de staatsschuld) en de andere helft naar lastenverlichting, houdt in de ogen van de werkgeversvoorzitter zijn waarde.

Door gunstige economische ontwikkelingen, zoals een lagere rentelast en werkloosheid, komt er al veel geld vrij voor investeringen. En het is helemaal niet ongezond, zegt de voorzitter met gevoel voor understatement, om eens wat langer een overschot op de overheidsbegroting te hebben van rond één procent. ,,Wat de lastenverlichting betreft, ik geloof niet dat we eropuit moeten zijn de koopkracht van elke Nederlander via de fiscus nog te verbeteren. Maar daarmee zijn we niet uitgepraat. Er kan via gerichte lagere lasten aan structurele verbeteringen worden gewerkt. Bijvoorbeeld het terugdringen van het aantal inactieven.''

Schraven pleit ervoor de komende jaren de afstand verder te vergroten tussen een uitkering en een netto-inkomen. Ook de gemeentelijke belastingen moeten omlaag. Maar zijn voorkeur gaat uit naar een verlaging van de vennootschapsbelasting. ,,We prijzen ons met het tarief van 35 procent bij buitenlandse bedrijven uit de markt. Zeker met tarieven van 12,5 procent zoals Ierland die in 2003 zal invoeren.'' De kritiek uit Brussel dat juist Nederland de belastingconcurrentie in de EU aanwakkert en zich met dumpprijzen opdringt bij buitenlandse investeerders, vindt Schraven ,,echt'' onzin. ,,Dat is pure jaloezie. Volgens mij zoekt het buitenland naar redenen waarom Nederland het momenteel zo goed doet. Dat moet dan altijd zondigen tegen EU-afspraken zijn, want succes door een beter beleid is voor anderen moeilijk te aanvaarden.''

Lastenverlichting is volgens Schraven ook een onmisbaar middel voor zijn privatiseringsprogramma. ,,Als je grote delen van de gezondheidszorg, de sociale zekerheid en de infrastructuur wil privatiseren, moeten mensen ook financieel in staat zijn zelf keuzes te maken. Het zijn twee onlosmakelijk met elkaar verbonden grootheden.''

Stoppen met lastenverlichting en het overschot zo groot mogelijk laten worden met het oog op de vergrijzing, komt op Schravens wensenlijstje niet voor. ,,Zo de vergrijzing al een groot probleem zou kunnen opleveren, vraag ik me af of dat dan vooral een financieel probleem wordt. We sparen al voor de extra AOW-uitgaven en de meeste mensen zijn aanvullend verzekerd voor een oudedagsvoorziening. Ik benader het probleem van een andere kant: door nu de investeringen op te voeren, creëren we vanzelf meer draagvlak om straks de problemen te kunnen oplossen.''