Bejaarde oorlogsmisdadiger overal uitgekotst

Om demonstranten en journalisten voor te zijn, vertrok Konrad Kalejs gisteren voor dag en dauw uit zijn bejaardenwoning Catthorpe Manor in het Britse district Leicestershire. De voormalige Let is 86 jaar, al eerder de Verenigde Staten en Canada uitgezet en nu ook Groot-Brittannië. Niemand wil zijn handen branden aan de vermeende oorlogsmisdadiger.

Volgens het Simon Wiesenthalcentrum was Kalejs tijdens de Tweede Wereldoorlog een van de leiders van het beruchte Arajs-commando. Dat heeft in Letland voor de nazi's 30000 joden, zigeuners en communisten uitgemoord, onder meer in het concentratiekamp Salaspils. De leider van de politie-eenheid, Viktor Arajs, is in 1979 in Duitsland tot levenslang veroordeeld en in de cel gestorven.

Getuigen vertellen over standrechtelijke executies, martelingen, en uithongering in aanwezigheid van 'luitenant Kalejs'. Kalejs ontkent het bewuste commando-lid te zijn en zegt loonarbeider te zijn gweest. In Letland zelf heeft men het bewijs tegen hem nog niet rond.

Kalejs kwam in 1950 aan in Australië en verwierf zeven jaar later de Australische nationaliteit. Er zijn berichten dat hij er werkte voor de geheime dienst. In 1959 verhuisde hij naar de VS, waar hij een fortuin vergaarde. De Amerikaanse justitie kwam hem echter op het spoor en zette hem in 1994 het land uit. Drie jaar later gebeurde hetzelfde in Canada. Steeds weer moest hij terug naar Australië, waar geen gerechtelijk onderzoek tegen hem loopt maar hij door nabestaanden en joodse organisaties achterna wordt gezeten. Vandaar zijn poging om in een Brits tehuis onderdak te vinden.

De Britten zagen onvoldoende reden Kalajs zelf te vervolgen, maar wilden hem wel uitwijzen. Daarvoor is een 'lager niveau van bewijs' nodig, zegt Londen. De beslissing zorgde voor veel ophef, onder meer omdat de politie nooit de moeite nam Kalejs persoonlijk te ondervragen.

Kalejs kwam gisteren aan in Melbourne, belaagd door demonstranten. Hoe lang hij kan blijven is onduidelijk. Australië heeft onlangs zijn uitleveringswet gewijzigd. Als nieuwe bewijzen opduiken in Letland kan de 86-jarige daar snel naartoe worden gestuurd.