'De hele dag wat te beleven, dat is great'

Rick Steves is een bekende Amerikaan. Op het publieke televisienet verzorgt hij een alternatieve reisrubriek die miljoenen kijkers trekt. Hij heeft achttien bestsellers geschreven over Europa met niet alledaagse vakantietips. Hij maakt nu in Nederland opnames voor zijn programma.

Voor Rick Steves wordt het steeds moeilijker anoniem over straat te gaan. De 45-jarige Amerikaan is het 'slachtoffer' van zijn eigen succes. Zelfs in Amsterdam wordt hij herkend. In zijn tv-show leert hij zijn fellow Americans reizen, vandaar. Het succes snelt hem steeds sneller vooruit. ,,Hi Rick, you're right. The Rembrandtplein is great''.

De reis-goeroe is juist terug uit Haarlem. ,,Dat is het echte Holland'', zegt hij, terwijl hij een appelsap bestelt. ,,Net als dit.'' Door zijn buitenmodel brillenglazen tuurt de beroemdheid in het troebele gele vocht in het glas. Eindelijk geen suikervrij drankje -waar de VS mee overspoeld wordt- maar goudeerlijke suiker. Precies wat Steves nodig heeft, een energy-shot, want hij is doodvermoeid. ,,Er is zoveel te zien in Nederland.''

Het is halftwaalf 's avonds. Op de Keizersgracht zijn de straatlantaarns aan en het is nog een drukte vanjewelste. ,,De hele dag is hier wat te beleven. Dat is great. Toch probeer ik de reizende Amerikanen te leren dat er meer is. De jongeren die rondhangen op het Damrak zijn niet de echte Hollandse jongeren. Daarvoor moeten ze naar Hindeloopen. En ik zeg: ga nou niet alleen naar Volendam. Dat is Holland op z'n Disney's. Neem het Openluchtmuseum in Arnhem. Dat is puur, dat is echt Wow!''

Steves wil naar bed. De volgende morgen zal hij met rugzak gewapend op het Centraal Station worden gefilmd. De reisleider zal net doen alof hij in de trein naar Keulen stapt. ,,Dat is wat ik probeer uit te dragen. Het openbaar vervoer in Europa is overweldigend. De Amerikaan moet leren ermee te reizen.'' Uren heeft hij gefilmd bij een bedrijf dat fietsen verhuurt. ,,Stap ik zelf op en rij weg. Als de kijkers meer willen weten, kunnen ze mijn nieuwsbrief lezen. Hoe het me verder is vergaan in het verkeer''.

Uit de brochures wordt duidelijk dat Steves geen blad voor de mond neemt. Een artikel over autorijden begint zo: ,,Europa is een continent van gefrustreerde racers. Maar de meest gevaarlijke figuur op de weg is een timide Amerikaan. Wees agressief, pas je aan, vermijd rijden in een stad, draag je veiligheidsriem en vergeet vooral niet je goed te verzekeren.'' Onder aan het artikel staat een verwijzing naar een van zijn 'Door Europa reizen via de achterdeur'-boeken. Want niet alleen kijken gemiddeld twintig miljoen Amerikanen naar zijn show, hij brengt ook dikke gidsen uit. Daarin staan doorsneetips, maar ook verrassende informatie.

,,Het gaat me erom dat mijn reizigers onafhankelijk hun weg kunnen vinden. Praktische informatie moeten ze krijgen. Niet alleen over historische gebouwen. Ik leg uit dat de Hollanders slimmer zijn dan wij. Een tippelzone, hoe verzin je 't. Daar vertel ik over. De drugspolitiek is logisch en doorzichtig. Nederlanders zijn veel opener dan ze zelf beweren. Ze zijn ook veel trotser dan je op het eerste gezicht zou zeggen.''

Steves deelt met zijn publiek graag zijn ervaringen met typisch Nederlandse fenomenen. Lyrisch wordt hij bij de ontdekking van de stroopwafel. Bij de haringkar weet hij, tussen het behoedzaam weghappen van de rauwe vis, nog net uit te brengen dat het 'gezond en lekker' is. Zeker bij warm weer is het goed om je zout op die manier aan te vullen, heeft hij van de visboer gehoord. Een opmerking over gezondheid doet het altijd goed bij zijn landgenoten, weet Steves.

Aan een andere Nederlandse attractie besteedt Steves in iedere uitzending en boek aandacht: de coffeeshop. Voor zijn lezers beschrijft hij een scène waarin de reisman zelf een hoofdrol speelt. Voor het eerst sinds zijn zoveelste verbijf in Europa, vertelt Steves, voelt hij zich een echte toerist. De barkeeper geeft hem 't menu. ,,Ik wijs naar een los papier dat met een paperclip aan het menu is vastgemaakt: 'Wat is Aanbieding: zwarte Marokko?', vraag ik.'' Hij laat zich de kaart omstandig uitleggen. Aan het eind van het artikel verwijst Steves dit keer naar een website in de VS, waar gepleit wordt voor 'een Europese benadering van het recreatieve gebruik van marihuana'. Als extraatje heeft hij erbij gezet dat in Amerika iedere 45 seconden iemand gevangen wordt gezet voor het inhaleren van marihuana.

Steves vindt dat dit soort onderwerpen ook horen bij zijn taak als reisleraar. Net als het waarschuwen voor de 'wisseltruc'. ,,In Amsterdam, maar in Londen en Parijs is het al niet anders, word je als toerist op het verkeerde been gezet. Op het raam zetten ze: 'Wisselen' met daarbij dat daarvoor 1 procent of niets wordt gerekend. Tel je je geld na, dan blijkt dat ze 10 procent hebben gerekend. Als je reclameert, hebben ze een standaard antwoord: die 1 procent is voor het kopen van dollars; bij het wisselen van dollars voor guldens, ponden of francs wordt 10 procent in rekening gebracht. 'Nee, dat staat niet op het raam, dat hebt u goed gezien', sturen ze je dan met een kluitje in het riet.''

De reisman valt nu bijna om van de slaap. Maar hij wil niet als laatste indruk de wisseltruc achterlaten. Want in zijn ogen is Europa, en in het bijzonder Nederland, great. ,,Zoveel cultuur, zoveel mensen bij elkaar. Dat is echt fascinerend. Dat had ik al als kind toen ik met mijn ouders mee mocht naar Ede, waar een piano-zaak was waar ze zaken mee deden. Toen al had ik het gevoel thuis te komen. Dat hoop ik ook over te brengen op de mensen die met me reizen.''

Met een klap zet Steves het lege glas op het oer-Hollandse kleedje. Het blijft half scheef in het tapijtje staan. ,,Dan bedoel ik niet de landgenoten die een cruiseschip uit komen, een paar foto's van lokale zwartjes maken en weer verder gaan. Het gaat me om mensen die echt geïnteresseerd zijn in een land. Die het liefst reizen en verblijven tussen de bevolking. Niet met geld smijten, maar logeren in eenvoudige hotels en pensions. Het is een filosofie die goed aanslaat.''

Nog kan hij niet gaan liggen. Nu zal een mogelijk volgend misverstand weggenomen worden. ,,Voor alle duidelijkheid. Een zwever ben ik nu ook weer niet. Dat kan ik me niet veroorloven.'' Met net zoveel enthousiasme zal hij de volgende dag een item maken over de lelijke kant van de Hollandse tolerantie. Uitdagend gedrag op straat, dat soms in geweld uitmondt. Of graffiti, wat Steves een ware Hollandse plaag noemt. ,,Ik kan zeggen: ga naar Maastricht, om tussendoor tot rust te komen, maar ik moet realist zijn: daar hebben Amerikanen geen tijd voor. Hoe alternatief mijn doelgroep ook is, ook zij hebben net als alle Amerikanen maar twee weken vakantie.''