Twee miljoen voor onterechte cel

Justitie heeft vorig jaar ruim twee miljoen gulden uitgekeerd aan illegalen die ten onrechte in vreemdelingenbewaring hebben gezeten. Dat blijkt uit gegevens van het ministerie van justitie. Zo'n 1200 gedetineerden kregen in 1999 gemiddeld 1794 gulden vergoed.

Illegalen en uitgeprocedeerde asielzoekers die Nederland niet verlaten, kunnen -met het oog op hun uitzetting- in vreemdelingenbewaring worden genomen. De rechter toetst vervolgens regelmatig of hun bewaring nog rechtmatig is. Als dat niet het geval is, bijvoorbeeld omdat er onvoldoende uitzicht op uitzetting is, wordt de vreemdeling onmiddellijk in vrijheid gesteld en kan hij schadevergoeding eisen voor de tijd die hij onterecht achter de tralies heeft gezeten.

Vorig jaar stelde de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zelf in 260 gevallen de vreemdeling schadeloos, nog voordat de rechter ook maar een beslissing had kunnen nemen over de rechtmatigheid van de detentie. De rechtbanken honoreerden in 867 gevallen de ingediende claim.

Volgens de richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak krijgt een benadeelde gedetineerde 200 gulden voor elke dag dat hij onrechtmatig heeft vastgezeten op het politiebureau en 150 gulden voor een verblijf in het huis van bewaring. Uitgangspunten voor deze bedragen zijn de onterecht gebleken inperking van bewegingsvrijheid, aantasting van eer en goede naam, en het onder druk komen staan van persoonlijke relaties.

De Zwolse rechtbank oordeelde op 12 april 1999 dat een Jamaicaan slechts recht had op éénderde van de dagvergoeding. Hij zou als illegaal in Nederland niet in zijn eer en goede naam kunnen worden aangetast. De rechtbank geloofde evenmin dat de relaties van de man onder druk waren komen te staan. Hij kreeg dus 3500 gulden vergoed in plaats van 10500 gulden, waar hij volgens de richtlijnen van de NVvR recht op had. De Zwolse schadevergoedingslijn is overigens nauwelijks door andere rechtbanken overgenomen en geen vaste jurisprudentie geworden.