Pinochet kan al over een week thuis zijn

Augusto Pinochet vliegt volgende week dinsdag terug naar Chili als vrij man. Tenzij de Britse minister van binnenlandse zaken Jack Straw nog op andere gedachten wordt gebracht, zo liet het ministerie doorschemeren.

Van China mag Straw zijn gang gaan. Peking, sinds Pinochets coup in '73 goede maatjes met hem, heeft steeds betoogd dat de immuniteit van (ex-)staatshoofden heilig is. Dat zal te maken hebben met de kritiek van mensenrechtengroepen op Chinese staatslieden.

Maar voor Straw doet het er niet toe wat Peking denkt. Hij heeft de landen die om uitlevering van de Chileense ex-dictator hebben gevraagd, en een aantal mensenrechtenorganisaties een week de tijd gegeven te reageren op zijn suggestie Pinochet te laten gaan om humanitaire redenen.

De betrokken regeringen en organisaties hebben niet het medisch rapport gekregen, waarop de Britse minister van binnenlandse zaken zijn beslissing baseert. Pinochet heeft verboden dat de bevindingen van de vier onafhankelijke medici worden verspreid, die hem vorige week zeven uur hebben onderzocht. Zij concludeerden unaniem dat hij niet gezond genoeg is om berecht te worden, en verwachten geen verandering in die toestand.

Van de aangeschreven landen hebben Chili en Spanje al laten weten geen moeite te hebben met een besluit Pinochet naar huis te laten terugkeren. Dat zal niemand verbazen. De Chileense regering beijvert zich al sinds de arrestatie van de generaal voor diens vrijlating, en heeft vorig najaar ook bij Straw aangekaart hem medisch te keuren. Santiago merkte daarbij fijntjes op dat hij de 84-jarige toch niet in Britse handen wilde laten sterven.

De Spaanse premier José-Maria Aznar heeft nooit verheeld een proces in Madrid te verafschuwen. Minister van buitenlandse zaken Abel Matutes heeft verklaard dat de Spaanse regering zich wil beraden als er zich echt nieuwe feiten voordoen. Maar onderzoeksrechter Balthasar Garzón, die Pinochet in Engeland liet arresteren, krijgt geen hulp bij het indienen van eventuele nieuwe beschuldigingen.

Garzón zelf lijkt te accepteren dat Pinochet niet in Madrid wordt veroordeeld. Uit zijn omgeving werd vernomen dat hij het als een 'overwinning' ziet dat de Britse rechters wel hadden besloten de 84- jarige Chileen uit te leveren aan Spanje. Daarmee is volgens hem een grote stap gezet in internationaal recht: schenders van mensenrechten gaan niet langer vrijuit.

Chili zinspeelt op berechting

VERVOLG VAN PAGINA 1

Frankrijk, België en Zwitserland, die om Pinochets uitlevering hebben gevraagd, studeren nog op Straws voornemen. De Franse onderzoeksrechter Roger Le Loire wenst Pinochet 'onmiddellijk' te ondervragen. Advocaten kondigden aan desnoods een procedure te beginnen voor het Europese Hof om zijn vertrek te verhinderen. Maar zo'n stap maakt volgens de Nederlandse hoogleraar strafrecht, prof. C.F.Rüter, geen enkele kans en heeft geen schorsende werking.

Van de door Straw geraadpleegde organisaties vindt Amnesty International dat een rechter – en niet de Britse bewindsman – moet oordelen over het lot van Pinochet. "De onafhankelijke rechter moet het medisch rapport toetsen", vindt Lars van Troost, van de Nederlandse afdeling. Annesty overweegt een zaak te beginnen om dat af te dwingen. De organisatie vindt overigens, net als Human Rights Watch,dat niemand berecht mag worden die medisch gezien daartoe niet in staat is.

De aftredende Chileense president Eduardo Frei herhaalde gisteren dat Pinochet in eigen land zal worden vervolgd. Maar daarop rekent niemand in Chileense kringen van slachtoffers van de dictatuur. Zij reageerden zwaar teleurgesteld op het Britse voornemen. De verwachting is dat de strijdkrachten Pinochet in bescherming zullen nemen als hij daar voor de rechter dreigt te worden gesleept.

De affaire-Pinochet zal nu zeker wel een rol gaan spelen bij de Chileense presidentsverkiezingen. Zondag is de tweede ronde. Daarin nemen de socialist Ricardo Lagos en de man van rechts, Joaquin Lavin, het tegen elkaar op. Zij konden in de campagnes over andere zaken praten bij afwezigheid van de generaal. Maar nu is de vraag wat te doen als hij terugkeert.

De twee kandidaten ontliepen elkaar in de eerste ronde weinig: 47,96 (Lagos) tegen 47,52 procent. Lavin noemde Pinochets mogelijke terugkeer 'goed nieuws'. Hij herhaalde dat "justitie haar werk zal doen". De vraag is of hij Pinochet op zijn minst uit de Senaat zet, waarvan deze 'voor het leven' lid is. Maar wie te ziek is om terecht te staan, kan ook niet in de Senaat zitten, vindt de socialist en mensenrechtenactivist Ricardo Munoz.