Leve de tolpoortjes

Een maand of zes geleden was het nog een open vraag of Nederland er ooit in zou slagen de mobiliteit in goede banen te leiden. De Telegraaf en de ANWB, gesteund door oppositieleider De Hoop Scheffer hadden de strijd aangebonden tegen het rekeningrijden, tegen 'het tolkordon', tegen de 'pure geldklopperij' en die leek definitief in hun voordeel te zijn beslecht, zodat minister Netelenbos weinig anders restte dan met een dikke geldbuidel, tenminste nog één stad te bewegen om mee te willen werken aan een bescheiden proef.

Maar zie, het nieuwe millennium is nog maar enkele dagen oud of er blijkt toch nog hoop te gloren. Gisteren liet de Vrom-raad, een gewichtig adviesorgaan van het ministerie van Vrom, zijn licht schijnen over het mobiliteitsprobleem en ik moet zeggen: zelden een knapper staaltje gelezen hoe je de vijand met zijn eigen wapens kunt verslaan. In het rapport Mobiliteit met beleid geen klaagzang over de auto, maar louter lofprijzingen.

De ANWB of De Telegraaf zouden het de raad niet kunnen verbeteren. Ik citeer: ,,De personenauto is multifunctioneel, flexibel, biedt onafhankelijkheid en is een comfortabel verlengstuk van de eigen woning. De auto maakt het mogelijk in beperkte tijd afstanden af te leggen die voor vorige generaties ondenkbaar waren. De 'automobilisering' kenmerkt alle ontwikkelde landen''.

Afijn, de lezer begrijpt: deze rapporteurs kun je er onmogelijk van verdenken iets tegen de auto te hebben. Wat ze wel doen is de Telegraaflezer haarfijn uitleggen, dat als ie tot in lengte van jaren van zijn blik wil genieten er natuurlijk wel iets moet gebeuren. Er zal nagedacht moeten worden over de hooggeprezen mobiliteit in een dichtbevolkt land, opdat we ook over twintig jaar Descartes kunnen parafraseren: ik ben mobiel, dus ik besta.

En anders dan de Telegraaf, de ANWB of De Hoop Scheffer blijken de rapporteurs wel nagedacht te hebben. Het resultaat is voor Nederlandse begrippen revolutionair. Zij stellen in alle eenvoud dat het geen enkele zin heeft de oplossing voor het probleem te zoeken in het storten van meer beton. Dit aanbod schept zijn eigen vraag en dat schiet niet op. Zoals het evenmin zin heeft om met De Hoop Scheffer te freubelen met betaalstroken. Nee, de wal het schip laten keren. Laten voelen waar en wanneer de boel dichtslibt.

De volgende stap: zoals dat in een economie gaat, is het zaak de schaarste aan beton zo efficiënt mogelijk te benutten. Veel en veel meer dan nu het geval is zullen we daarom het gebruik van de auto moeten belasten en wel door de automobilist de rekening te presenteren van de maatschappelijke kosten die hij veroorzaakt in de vorm van congestie en vervuiling. De raad is kortom een warm voorstander van rekeningrijden, al gebruikt men uit kiesheid het woord congestiebelasting. Ook is de raad met verwijzing naar het succes in Amsterdam voor het hanteren van forse parkeertarieven.

'Betaald in de file staan', heette vorig jaar de actie tegen het gewraakte rekeningrijden. Toen na peilingen bleek dat de slogan bij circa tachtig procent van de automobilisten aansloeg, mocht ANWB-directeur Nouwen triomfantelijk in de Telegraaf verklaren dat 'de mensen nu pas beginnen te beseffen wat hen letterlijk en figuurlijk boven het hoofd hangt'. En in al zijn naïviteit zal de ANWB-baas gedacht hebben, dat die verrekte tolpoortjes er nu wel niet zullen komen. Nouwen c.s. zouden wel eens van een koude kermis kunnen thuiskomen. Met hun actie hebben zij de Vrom-raad alleen maar geprikkeld om echt na te denken, wat de wijsheid opleverde dat op de mobiliteitsmarkt de gulden alleen maar een daalder waard kan zijn als het rekeningrijden niet als probleem, maar juist als een oplossing wordt gezien.