Poetin blaft naar oligarchen

Het is helemaal niet gezegd, maar het zou kunnen dat president Poetin droomt van een schoon schip. Een schip zonder het gerinkel van steekpenningen. Een schip zonder al die mannen-van-het-grote-geld die helemaal niet thuishoren op een schip, en al helemaal niet op een schip van staat. Maar staan de sterren boven Rusland wel gunstig voor schone dromen, voor een schone rechtsstaat, een schone politiestaat desnoods?

Poetins economisch adviseur, German Gref, is een groot voorstander van een schone, liberale rechtsstaat op nachtwakers-grondslag, zei hij onlangs in Der Spiegel. Maar Gref is ertegen de nieuwe tijd te beginnen met een jacht op magnaten wegens hun vele, vroegere wandaden.

Andere adviseurs van Poetin daarentegen willen hun veiligheidsdienst-ervaring maar wat graag loslaten op het zootje rovers, dat zich meester heeft gemaakt van Ruslands rijkdommen. Maar adviseurs van dit type willen in hun hart liever een ouderwetse Sovjet-economie, iets waar Gref weer van gruwt.

Een derde groep adviseurs, de oude Familie van Jeltsin, de Kremlin-intriganten pur sang, zou de tijd rijp achten voor een ouderwetse, niets-ontziende campagne tegen sómmige magnaten, tegen die magnaten namelijk die niet van de Familie houden. En Poetin lijkt voorlopig alles een béétje te willen. Niks doen tegen de oligarchen kan niet, want hij moet zijn naam als sterke man in een sterke staat bij de gewone Rus nog een tijdje behouden.

Er is in korte tijd wel veel gebeurd in het rijk der oligarchen:

Media- en bankbaas Goesinski (Media-Most) kreeg deze week zijn derde kantoorzoeking te verwerken, na eerder drie dagen gevangen te zijn gezet.

Op 28 juni kwamen de dienders met bivakmutsen en automatische geweren in Siberië bij het oliewinningsbedrijf TNK op bezoek, een bedrijf dat is geparenteerd aan de Alfa-bank van magnaat Pjotr Aven. (De man kan beter niet zeuren, van hem de tekst: ,,Ik ben een aanhanger van Pinochet.'').

Gazprom, de mammoetonderneming met een semi-monopolie op de winning, distributie en verkoop van Russisch gas, kreeg eveneens zo'n 'bezoekje'.

Tegen de producent van Lada's, Avtovaz, én tegen een groot oliewinningsbedrijf, Loekoil, wordt strafvervolging ingesteld wegens belastingontduiking (maar dat doet iedereen).

Vladimir Potanin (Interros, ooit-Oneximbank) moet 140 miljoen dollar betalen van de aanklager, anders wordt er beslag gelegd op Norilsk Nikkel (monopolie op winning van palladium en nikkel). Potanin zou zijn staatsbedrijf voor veel te weinig geld in handen hebben gekregen (net als alle andere oligarchen).

Het was deze week iedere dag raak. Gisteren kwam een mooi klapstuk: de Rekenkamer, geleid door ex-premier Stepasjin heeft een onderzoek ingesteld tegen het monopolistische elektriciteitsbedrijf, UES, bijna net zo'n reus als Gazprom. Het wordt geleid door Anatoli Tsjoebais, een oudgediende in de strijd voor rigoureuze liberalisering in het nieuwe Rusland.

Volgens de liberale Russische pers (beheerst door slachtoffer Goesinski) zou Poetin bezig zijn in één klap een politiestaat te vestigen én de Familie-magnaten Berezovski en Abramovitsj terwille te zijn door hun concurrenten te vernietigen.

Volgens slachtoffer Tsjoebais willen krachten achter Poetin de Sovjet-commando-economie weer herstellen. Dat zijn vijand Berezovski achter de campagne steekt, gelooft Tsjoebais niet: ,,Die heeft geen macht.''

Westerse financiële analisten in Moskou hebben de hoop nog niet helemaal opgegeven dat Poetin gewoon eerlijker regels aan het zakenleven wil opleggen. Weer anderen voorspellen dat de storm weer overwaait zonder veel gevolgen. Nog geen magnaat is veroordeeld, nog geen bedrijf teruggepakt door de staat.