'Hij had beter niets kunnen is 'ie dood'

Of ze wel eens een plotselinge vechtpartij op straat hebben meegemaakt. ,,Zo vaak'', zegt een jongen in blauwe trui onverschillig. ,,Dan deed ik mee, ja. Vrienden laat je niet in de steek.''

Medewerkers van Tolerance Unlimited gaven gisteren les op de Tessenderlandt school voor voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (VMBO) aan zo'n dertig jongens en één meisje, van de afdelingen Bouw en Elektro.

Freya Muller (24) en Reineke in 't Groen (24) hebben de stoelen alvast in een kring gezet. ,,Groepstherapie of zo'', roept een leerling. Iedereen lacht.

Muller en In 't Groen lopen als student pedagogiek een jaar stage bij de stichting Tolerance Unlimited, opgericht door de vader van Joes Kloppenburg. Sinds september hebben ze al zo'n 40 lessen over redeloos geweld gegeven op scholen in Nederland.

Als inleiding moeten de leerlingen raden hoe oud In 't Groen is, waar ze woont, met vakantie gaat en wat haar hobby's zijn. ,,Borduren'', roept een leerling. Al gauw staat het bord vol. ,,Daar klopt dus niks van'', concludeert In 't Groen even later met de klas. ,,Het beeld dat je hebt als je iemand voor het eerst ziet, kan dus niet kloppen, hebben jullie dat ook wel eens gehad?'' De klas giechelt. ,,Ja hoor, met een meisje'', roept een jongen.

Muller start een videoband met een reportage waarin een vriend van Joes vertelt hoe die 'door kansloze hufters in elkaar is gebeukt.' Dat was stom, zinloos, vinden de leerlingen nadat ze de beelden hebben bekeken. Ze lachen wat. ,,Hij had beter niks kunnen zeggen'', vindt één jongen. ,,Nou is 'ie dood.''

Als het om een grote groep gaat en je in je eentje bent, kun je beter niet ingrijpen, vinden de leerlingen. ,,Ook niet als het je beste vriend is?'' vraagt Muller. ,,Nee hoor, dan loop ik ook de kans in elkaar te worden geslagen'', zegt Kim Baremans ('15, bijna 16') ,,Ik zou snel 112 bellen.'' Een andere jongen zou wél helpen. ,,Maar er moet ook meer politie komen.'' ,,Ja'', roept een ander. ,,maar die schijten zelf de broek vol.'' De klas lacht. ,,Aan de ene kant van de stad staan ze scooters te controleren, terwijl aan de andere kant weer iemand in elkaar wordt geslagen.''

De groep krijgt rode en groene kartonnetjes. In 't Groen en Muller lezen stellingen voor. ,,De vrienden van de dader, die niet ingrepen, verdienen ook straf'', leest Muller. De meeste leerlingen zijn het daar mee eens. ,,Ik ben ook eens beschuldigd van medeplichtigheid'', zegt een leerling. Plotseling is de klas stil. ,,Wil je erover vertellen'', vraagt Muller. ,,Een jongen had ruzie met een man. Hij had een molotovcocktail tegen zijn schutting gegooid. Ze vonden mij medeplichtig aan poging tot moord omdat ik erbij stond.'' ,,Poging tot moord'', herhaalt iemand. Muller: ,,Wat vond je daarvan.'' ,,Eigenlijk wel logisch. Ik voelde me wel rot.''

Leerlingen van het voorbereidend beroepsonderwijs hebben vaak wel ervaring met agressie, vertelt Muller. ,,Zij maken meer mee en flappen er alles uit. Bij havo- of vwo-leerlingen is dat minder. Die zijn beschermder opgevoed en geven vaker sociaal verantwoorde antwoorden.'' In 't Groen: ,,Zo van 'er zijn ook goede Marokkanen, niet dat ik er een ken'. Daarin spreken ze zichzelf nog wel eens tegen.'' Muller: ,,Het gaat er om dat leerlingen hun mening geven, niet dat wij zeggen of het fout of goed is. We proberen wel wat richting te geven. Vaak reageren ze ook wel op elkaar, zo van: 'ben je gék joh, dat dóe je toch niet.''

Pim de Laat (16) ,,Ik wist niet eens waar Vlaardingen ligt, maar door de media en zo'n les ga je wel nadenken over zinloos geweld.'' De les blijft hen bij, denkt ook Muller. ,,Wij praten als leeftijdgenoten met hen. Maanden later herkennen ze ons nog. En al bereiken we maar één iemand.''