De leerschool mag lucratief zijn

Als ze man zijn hebben ze een donker pak aangetrokken, zijn ze vrouw dan dragen ze het vrouwelijke carrièrekostuum - bloes, blazer - en zit hun haar in een staart. Zaterdag prezen studenten op de Nationale Marktdag hun 150 piepkleine, maar wel echte bedrijfjes aan.

De 'accident kit' staat er - de ongelukkendoos waarin alles zit wat je na een verkeersongeval nodig hebt: schadeformulier, krijtje, balpen, camera met filmpje, meetlint, zaklantaarn, plus een handleiding wat je moet doen. De simpelste uitvoering - zonder hamertje of ehbo-doos - kost 25 gulden.

Die ongelukkendoos is een idee van Jeroen Roes, student bedrijfskundige informatica aan de heao in Sittard. Hij kwam op het idee toen hij zelf een ongeval meemaakte en niks bij zich had. Op zijn badge staat dat hij product manager is. De hobbykamer bij een collega-student thuis is de assemblage-ruimte.

Even verderop op de beurs staat het bedrijfje 'Enjoy' van de hogeschool Zeeland. Die verkopen een kortingspas voor eethuizen in Vlissingen. Die kost de koper een tientje, kost twee gulden aanmaakkosten, en verder niets: de restaurants nemen de kosten van de korting, in elk restaurant een andere, zelf voor hun rekening. In een week tijd verkochten ze er 70, zegt student commerciële economie Sven Vermeulen, tevens 'hoofd verkoop' van het bedrijfje.

Studenten een jaar lang een eigen bedrijf laten runnen, dat een echt, liefst zelfbedacht product maakt en dat dat product echt verkoopt - dat is de dragende gedachte achter de Stichting Mini- ondernemingen. Die stichting bestaat sinds 1990, een initiatief van werkgeversorganisatie VNO en ABN Amro. Oorspronkelijk was het doel studenten erop te wijzen dat 'ondernemer worden' leuk is, en ze daar wat steun in te geven. Maar tien jaar later is het doel verschoven. ,,Dat een bedrijf runnen leuk is, voelen studenten tegenwoordig wel aan'', zegt woordvoerder Brecht Bleeker, ,,Nu gaat het er meer om dat je in zo'n eigen bedrijf meer leert dan tijdens welke stage ook.''

Helemaal gewoon is zo'n mini-onderneming in tien jaar ook weer niet geworden: er zijn honderdduizenden studenten, en 220 mini-ondernemingen.

In de kraam van Twister Products zit Nienke Westerhuis met een boek voor zich: 'Psychologische aspecten van de organisatie', van L. ten Horn. Ze zit wat te studeren, want klanten zijn er eigenlijk niet voor de Twister 2001. Dat is een draaiplateau van twee cirkels van meubelplaat, waar je op tafel het broodbeleg op kunt zetten - dan kan iedereen makkelijk bij de hagelslag. Het moet 35 gulden kosten. ,,Achteraf hadden we de schroef waarmee de twee cirkels aan elkaar zitten beter als 'ons product' kunnen beschouwen'', vertelt pr-manager Westerhuis, die in het dagelijks leven studente technische bedrijfskunde is aan de Hanzehogeschool in Groningen, ,,want die is speciaal voor dit ding bedacht en gemaakt. Nu we het complete draaiplateau verkopen, hebben we een probleem: hoe krijg je zo'n groot ding bij de klant? Moet je de hele week met je OV-kaart op en neer reizen om ze te bezorgen? Die tijd hebben we helemaal niet: we moeten ook nog studeren.''

Maar 'vervoer' is bij de jongens van 'IJsselvallei' juist weer het eigenlijke product. Zij zitten op de agrarische mbo-opleiding in Twello. De core business van hun firma is, de zuivel van een 'eerlijke' zuivelboerderij en het vlees van een 'ambachtelijke' slager bij de klanten te bezorgen. Voor een rijksdaalder krijgt de klant een bestelling van minimaal 25 gulden thuis bezorgd. Hun bedrijfje loopt uitstekend: afgelopen week hadden ze zestig klanten. 'IJsselvallei' maakte al een paar mille winst.

Maar: gaan de mini-ondernemers ook met het bedrijfje door als ze hun diploma hebben? ,,Wij zelf niet, want wij gaan verder studeren op de agrarische hogeschool'', zeggen de twee jongens van 'IJsselvallei', ,,maar de paar jongens in ons bedrijf die het na het mbo voor gezien houden, die zijn daar wel over aan het nadenken.''

Jeroen Roes, van de ongevallendoos, piekert er ook niet over. Die wil straks toch echt de bedrijfskundige informatica in. ,,Dit is wel voor even leuk, maar het lijkt me nog leuker om de brug te worden tussen de mensen die software gebruiken en de techneuten die het maken. Maar misschien kunnen we het idee van de ongevallendoos nog verkopen aan de ANWB''.

Zo gaat het vaker met de mini-ondernemingen. Van de ruim 200 bedrijfjes van vorig jaar maakten er zeven een 'doorstart'.