Politiek worstelt met ethisch ondernemen

Het wil maar niet vlotten met de politieke discussie over maatschappelijk verantwoord ondernemen buiten de grenzen. Staatssecretaris Ybema van buitenlandse handel stelde een voorbeeld-gedragscode op en leek aan te koersen op een convenant met het bedrijfsleven. Maar werkgeversorganisatie VNO-NCW beschouwt zelfs deze voorzichtige manoeuvres als 'overbodige regelgeving'. Een beetje vreemd misschien, omdat de vorige VNO-voorzitter Blankert zelf met het idee van het convenant was gekomen.

De Tweede Kamer wordt zolangzamerhand moe van de stroperigheid van de discussie. Een gelegenheidscoalitie van regeringspartij PvdA en oppositiepartijen CDA en GroenLinks probeert de D66-bewindsman al enige tijd tot meer daadkracht te bewegen. Maar ook deze partijen beseffen dat de mogelijkheden voor de overheid om buiten de grenzen dwingende regels op te leggen op z'n zachtst gezegd beperkt zijn. Het initiatief daartoe moet komen van internationale organisaties als de Oeso.

Eerdergenoemde partijen werken aan een initiatief-wetsvoorstel dat bedrijven moet dwingen jaarlijks verslag te doen van hun doen en laten op ethisch gebied. Wat komt daar nou in de praktijk van terecht? De VVD vindt dergelijke initiatieven onzinnig ('nog meer administratieve lasten voor bedrijven'), maar staat behoorlijk alleen in die mening.

Ybema kwam zijn criticie tegemoet en beloofde dat de staat als mede-aandeelhouder zijn gedragscode onder de aandacht zal brengen van KLM en KPN. Hij gaat op verzoek van D66 kijken of er een openbaar register kan komen van bedrijven die zich houden aan gedragscodes. En hij zegde toe dat hij zal onderzoeken of hij voorwaarden kan verbinden aan overheidssubsidies bij buitenlandse investeringen. Bedrijven die zich duidelijk schuldig maken aan schendingen van de mensenrechten, hoeven volgens Ybema helemaal niet meer te rekenen op subsidies.

,,Stoere taal'', was de enigszins spottende conclusie van Van Middelkoop (GPV/RPF). Maar is zo'n stap de laatste vijftig jaar ooit gezet? Nee, dat niet, moest Ybema toegeven. ,,Over het algemeen gedragen Nederlandse bedrijven zich netjes.''