Risico's geen beletsel Tamils terug te sturen

'Beperk het verblijf in Colombo, blijf uit de buurt van grote gebouwen, grote menigten en volg het advies van de touroperators. Aangeraden wordt gebruik te maken van privé-vervoer met chauffeur en niet van het openbaar vervoer. De verwachting is dat de veiligheidssituatie in de hoofdstad de komende maanden eerder slechter dan beter zal worden'.

Het meest recente reisadvies van het ministerie van buitenlandse zaken voor Sri Lanka liegt er niet om. Het departement neemt de oplaaiende strijd tussen regeringstroepen en de Tamil-tijgers sinds eind vorig jaar uiterst serieus. Toeristen kunnen het land beter mijden.

Minder zorgen lijkt Buitenlandse Zaken zich te maken als het gaat om het terugsturen van afgewezen Tamil-asielzoekers. In het jongste ambtsbericht over Sri Lanka staat dat zij in gebieden die onder regeringscontrole staan een verblijfsalternatief vinden voor de oorlogsgebieden in het noorden en oosten. Weliswaar, voegt BuZa eraan toe, kunnen Tamils regelmatig onderworpen worden aan persoonscontroles, arrestaties en detenties, maar de meesten van hen worden binnen 48 à 72 uur weer vrijgelaten. Martelingen zijn uitzondering.

Deze week oordeelde ook de meervoudige vreemdelingenkamer van de Haagse rechtbank nog eens dat teruggestuurde Tamils doorgaans geen reëel risico lopen te worden gemarteld, zolang ze geen banden hebben met de Tamil-tijgers. Tot grote woede van asieladvocaat, mr. C.J. Schoorl, specialist op het gebied van Tamil-zaken. ,,Ik beschik over lijsten waarop zeker zestig, zeventig uitgezette Tamils staan die bij terugkeer uit Europa vervolgd werden, omdat ze Sri Lanka destijds op illegale wijze zouden hebben verlaten. Velen van hen zijn ook gemarteld.''

Schoorl doelt op de Immigrants and Emigrants Act, die illegale uitreis uit Sri Lanka strafbaar stelt. In juli 1998 zijn de straffen verhoogd (één tot vijf jaar). Schoorl en de Sri Lanka-werkgroep, een organisatie die zich bezighoudt met de mensenrechtensituatie in dat land, denken onder druk van landen waar veel Tamils hun toevlucht zoeken. De opzet was om zo mensensmokkelaars harder te kunnen aanpakken.

De praktijk is volgens de raadsman dat vooral teruggestuurde Tamils het slachtoffer worden van de Act.

Schoorl: ,,In de uitspraak van de rechtbank deze week staat dat zaken als illegale uitreis vaak afgedaan worden met een boete. Waar ze dat vandaan haalt, is me een raadsel. Absoluut ongefundeerd. Dat blijkt nergens uit.''

De raadsman had gehoopt dat de Nederlandse rechters uitzetting naar Sri Lanka zouden verijdelen, maar vreest nu - met Amnesty International - dat de IND, na de uitspraak deze week, opnieuw Tamil-asielzaken zal afwijzen via de verkorte 48-uursprocedure in de aanmeldcentra. Na de hervatting van de uitzetting, eind 1998, heeft de IND circa dertig Tamils gedwongen verwijderd, de meesten sinds eind vorig jaar.

Schoorl verwijt de rechtbank niet goed te hebben geluisterd naar de getuige ter zitting, een voormalig medewerker van de Human Rights Commission of Sri Lanka. ,,Die heeft verklaard dat Tamils gemarteld worden als de politie slechts het geringste vermoeden van illegale uitreis heeft, maar geen bewijzen. Dat is in bijna alle gevallen zo.''

De lijst met gemartelde Tamils mocht Schoorl ter zitting niet inbrengen, omdat de landsadvocaat daar bezwaar tegen maakte. Het stuk was niet tenminste tien dagen voordien aangeleverd. Schoorl: ,,De rechtbank had kunnen, of misschien wel moeten zeggen, dat deze informatie zo wezenlijk is voor deze zaak, dat het inbrengen ervan alsnog moest worden toegestaan. Maar helaas.''

Met stijgende verbazing constateert de asieladvocaat, dat wanneer het gaat over het terugsturen van Tamils enkel nog de Immigratants and Emigrants Act als leidraad wordt gehanteerd. ,,Terwijl de situatie in Colombo in alle opzichten zo ongelooflijk bedreigend is voor Tamils, dat je niet kunt spreken van 'veilig vestigingsalternatief'.''