In België is scheiden niet langer een taboe

Mijn Vlaamse leraar Engels kon het niet laten zijn studenten bondgenoot te maken van zijn huwelijksperikelen. Zijn ex was een ware plaag voor hem en hij vertelde over de onaangekondigde bezoekjes van de rijkswacht die in het holst van de nacht kwam controleren met wie hij het bed deelde.

Dit was blijkbaar heel normaal in het België van twintig jaar geleden. Bijna 80 procent van de huwelijken werd ontbonden op grond van bepaalde feiten, minder dan 20 procent in onderling overleg. Aan het begin van de 21ste eeuw gaan Belgen wellicht anders om met hun relatieproblemen en denken wel twee keer na voordat ze aan een vaste relatie beginnen. De krant De Standaard volgde de afgelopen weken het wel en wee van gehuwden en ongehuwd samenwonenden, en hun lijdensweg als de relatie op de klippen loopt.

Een onderzoek over gezinsontbinding van de universiteit van Antwerpen leert dat scheiden niet langer een taboe is. Een kwart van alle huwelijken mondt uit in een echtscheiding.

Zo dramatisch als in Nederland, waar 33 procent van de huwelijken spaak loopt, is het nog niet. Maar België volgt de trend en bovendien zijn de verschillen tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië aanzienlijk. In de Brusselse regio stranden beduidend meer huwelijken.

Toen in 1995 de scheidingsprocedure werd versoepeld, was er plots een sterke toename. Maar de conclusie dat meer dan de helft van de huwelijken sneuvelde, bleek een verkeerde interpretatie. Er was slechts sprake van een inhaaloperatie.

Uit het recent onderzoek van de universiteit van Antwerpen onder 2000 huishoudens in Vlaanderen bleek dat een op de tien ondervraagden een scheiding achter de rug had. Ongehuwd samenwonenden gaan veel vaker uit elkaar, omdat er meestal geen kinderen bij betrokken zijn.

De kinderen blijken in België het belangrijkste obstakel. Mannen en vrouwen worden daarom ook kieskeuriger. Van de 10 miljoen Belgen, leven er 1,25 miljoen alleen. Volgens gezinssociologe Thérèse Jacobs, die het onderzoek over gezinsontbinding leidde, wordt de relatiecultuur van de Vlamingen steeds calvinistischer. Jongeren en hoger opgeleide Belgen blijken niet meer te geloven in het romantische idee van de ware Jacob(a).

En ook de tijd dat een vrouw de ontrouw van haar partner slikte, is voorbij. In 1960 waren er in België 4600 echtscheidingen, in 1998 viel het vonnis over 26503 echtscheidingen. Vrouwen zijn minder schijnheilig en staan met beide benen op de grond, zeggen de onderzoekers. Driekwart van de partners in Vlaanderen komt na de scheiding de problemen weer te boven, maar een kwart heeft moeite om financieel rond te komen.

Meer en meer Belgen doen een beroep op scheidingsbemiddeling om hun zaak af te handelen. Maar het duurt momenteel nog vijf jaar voordat een huwelijk ook wettelijk ontbonden is. Er ligt momenteel een wetsvoorstel om het lijden in tijd te beperken. De meeste Vlamingen vinden dat paren na een jaar scheiding uit elkaar moeten kunnen gaan.

In België werkt meer dan 40 procent van de vrouwen. En als het klopt wat Britse onderzoekers beweren, namelijk dat juist bij die categorie overspel in de lift zit, dan krijgen de bemiddelingsbureau's het ook in België de komende tijd behoorlijk druk.