Schouten

De motieven van president Jeltsin om met een theatraal gebaar als enige in de twintigste eeuw achter te blijven, liggen natuurlijk niet ter inzage, maar je begrijpt 'm wel als je zo'n nieuw millennium op het eerste gezicht bekijkt. Grauwe, lusteloze bedoening. Zoals ieder jaar breekt ook de nieuwe eeuw, de nieuwe duizend jaar, aan met een armetierige kater. Goed, er was misschien wat meer vuurwerk, maar scheelde het werkelijk? Smaakten de millenniumzoenen anders, beter dan die bij een ordinaire jaarwisseling? En een heel klein, onschuldig millenniumprobleempje, bijvoorbeeld een digitale klok die bleef staan of een enkele slagboom die niet openging, hadden we toch wel verdiend! Maar er gebeurde helemaal niets: de millennium-tseetsee bleef stil en het nieuwjaarsconcert en het schansspringen gingen gewoon door, alsof er niks aan de hand was. Niet het geringste Armageddon.

Om mijn vermoeden dat nieuwe dingen altijd met niets beginnen, te peilen, bezocht ik op de uiterst gedenkwaardige dag 1-1-2000 het centrum van de hoofdstad. Daar scharrelden, als gedesoriënteerde mieren, groepjes buitenlanders rond, die besloten hadden zich te vermaken. Het was donker en dampig, de winkels en musea waren dicht, je hoorde ze denken: wat doen we hier eigenlijk? Het heeft allemaal zo weinig eh . . . toekomst. Mat slenterden ze 1 januari zo snel mogelijk uit.

Ook voor wie thuisblijft heeft zo'n speciale nieuwjaarsdag weinig meer in petto dan haar datum. Je weet voortdurend dat je je op een eenmalig punt des tijds bevindt en juist daarom weigert de eerste dag iets raaks af te geven, te glanzen: precies een halsstarrige puber die besloten heeft niet aan de verwachtingen van zijn ouders te voldoen.

En zo is het goed. Zo getuigen de eerste uren, de eerste dagen, misschien wel de eerste jaren na de eeuwwisseling van kosmische wijsheid. Want daardoor ontspannen zich de verwachtingen en krijgt de rest van de nieuwe tijd een kans om alsnog reusachtig mee te vallen.

De eenentwintigste eeuw, heus die is nog helemaal niet aangebroken, dat duurt nog een hele tijd en als het zover is zal niemand het in de gaten hebben. Wij zitten nog op de schouders van de twintigste eeuw en turen met de hand boven de ogen naar een saai, leeg land met niks nieuws onder de zon.