Bloedrood bronwater en een Servische masseur

Het hotel en het kuuroord van Srebrenica konden meteen weer gebruikt worden, ze waren nauwelijks beschadigd door de oorlog. Volgens de gloednieuwe vvv-folder is Srebrenica er helemaal klaar voor: de toeristen kunnen komen. Alleen: waar blijven ze toch?

,,Srebrenica is een klein, pittoresk stadje in het oosten van Republika Srpska, die behalve haar rijke bronnen en prachtig instant gehouden natuur, wereldwijd beroemd en erkend is vanwege de 'Gyber Spa', het mineraalwater dat al duizenden mensen die hier kwamen voor herstel en redding, geholpen en genezen heeft. Srebrenica wordt omgeven door bossen. Een paradijs voor jagers.''

Bovenstaande tekst komt uit een folder, gemaakt om toeristen weer naar Srebrenica te lokken. De brochure is net een maand oud. Er bestond er al eentje, van voor de oorlog. De foto's van het stadje van toen zijn er uitgehaald. Ervoor in de plaats kiekjes van lachende skiërs in hypermoderne outfit en een groep jagers die uitrusten rond drie kalashnikovs en een dood everzwijn. Aan de tekst is niets gewijzigd. Alleen heeft de auteur in plaats van Bosnië-Herzegovina Joegoslavië, nu Republika Srpska ingetikt. Alsof er verder niets gebeurd is.

In Srebrenica is de Servisch orthodoxe kerk keurig opgeknapt, terwijl de meeste huizen nog de sporen dragen van granaatinslagen. Soms staan alleen de muren nog overeind. In de voormalige moslim-enclave is er sinds de oorlog geen schoon drinkwater.

In het stadshotel slapen kan weer, alleen krijg je een eletrisch kacheltje mee naar je kamer omdat de centrale verwarming niet werkt. Het beddengoed wordt elke week verschoond. Hotelgasten zijn er tot nu toe nauwelijks geweest. ,,Alleen een paar hulpverleners en moslimraadsleden, die een kamer zochten als tijdelijke verblijfplaats'', vertelt burgemeester Muhib Mandzic.

De moslimburgemeester Mandzic vertelt dat hij altijd trots is geweest op het kuuroord, dat aan de rand van de stad en tegen de voet van de berg ligt. Tegen de helling van die berg leden de Nederlandse VN-soldaten een van hun nederlagen. De blauwhelmen hadden een drietal verdedigingsposten rond de toegangspoort van deze 'safe haven' gemaakt. Toch konden ze daarmee niet voorkomen dat de mannen van de Servische generaal Ratko Mladic daar vrij eenvoudig doorbraken. Op 10 juli 1995 namen zij de voormalige moslim-enclave in. Duizenden inwoners vluchtten de bergen in, maar werden daar opgewacht op Servische soldaten en koelbloedig vermoord. Naar schatting vonden zevenduizend mensen de dood. Velen worden nog vermist.

Bijna meteen na de oorlog, in 1996, werd het kuuroord weer geopend. Voor vijftien Duitse Mark per dag kunnen vermoeide en zieken zich hier laten verwennenn. ,,Alles werkt!'', zegt de concierge Pero Arambasic. Trots toont hij ons de machinekamer. Hier wordt het ijskoude en bloedrode bronwater, dat rechtstreeks van de bron bovenop de berg wordt afgetapt, opgewarmd tot een aangename temperatuur. Het water -rijk aan magnesium, koper, ijzer en calcium- stroomt vervolgens via leidingen naar de verdieping erboven. Daar bevinden zich twee bubbelbaden en bijna dertig oranje gekleurde ligbaden. In het vier verdieping hoge gebouw zijn verder tientallen kamers voor allerlei therapieën, van massage tot hydrotherapie. Trots is Arambasic vooral op de kamer voor electriciteitstherapie. Via vernuftige handelingen zoals stroomstoten zouden mensen hier van hun reumapijnen verlost kunnen worden.

,,Vroeger kwamen hier veel Duitsers, Italianen en Oostenrijkers. Bijna elke dag was het hier vol, zaten er 150 tot 200 mensen'', weet de concierge -en nieuwkomer in Srebrenica- uit verhalen. Nu is hij de enige. Begin december sloot het sanatorium wegens gebrek aan belangstelling zijn deuren. De verpleegkundigen, masseurs en Servische doktoren keerden terug naar huis, richting Servië en Sarajevo. ,,De ruimte is zo groot dat het stoken te duur werd. In november hebben we nog wel gasten gehad. Een stuk of dertig, de meesten kwamen uit Servië. Nee, buitenlanders komen hier niet meer.''

Arambasic slijt zijn tijd in de enige kamer die nog verwarmd is. Aan de wand hangen naakte vrouwen. Zijn blik is gericht op een kapotte radio die hij probeert te repareren. De portier dringt nog aan of wij misschien echt niet een massage willen. De masseur komt uit Servië, vlakbij de grens, en is zo opgetrommeld. Na hem vriendelijk te hebben bedankt, drukt hij ons een souvenir in handen. Een aansteker, met 'de groeten uit Srebrenica'.