Korter werken arts-assistent leidt tot nieuwe fouten

Het aantal medische fouten hoeft niet omlaag te gaan, als arts-assistenten korter werken. Ze zijn dan wel minder moe, maar medische gegevens zullen vaker moeten worden overgedragen op de volgende dienstdoende. En bij die overdracht kan zeker net zoveel misgaan.

Niet geheel ten onrechte was de Arbeidsinspectie bezorgd dat buitensporig lange diensten resulteerden in het maken van medische fouten. Ik wil echter benadrukken dat de Arbeidsinspectie alleen de feitelijk gewerkte uren heeft geregistreerd, maar géén onderzoek heeft gedaan naar het eventuele verband tussen werktijden en medische fouten.

Als fouten door vermoeidheid werkelijk bestaan, dan is het aannemelijk dat korter werken zal leiden tot een reductie van dit type fouten. Omdat ook ons ziekenhuis (het Leiden University Medical Center) zeer recent werd geconfronteerd met een verplichte aanpassing van het dienstenschema, wil ik graag wijzen op enkele belangrijke keerzijden aan de medaille van het korter werken.

Daarnaast is de ernst van een medische afwijking (bijvoorbeeld een gedeeltelijke verlamming, een loopstoornis, of de mate van verwardheid) soms moeilijk te kwantificeren in een woordelijke beschrijving. De kans dat subtiele veranderingen (die soms wel degelijk aanleiding zijn tot een verandering van medisch beleid) gemist worden, zal toenemen naarmate meer verschillende dokters verantwoordelijk zijn voor een patiënt.

Helaas heeft de Arbeidsinspectie aan deze aspecten geen aandacht besteed, maar als vanzelfsprekend aangenomen dat kortere diensten zullen leiden tot een afname van het absolute aantal medische fouten.

In werkelijkheid zal veeleer sprake zijn van een kwalitatieve verandering in de aard van mogelijke medische fouten, omdat een keuze moet worden gemaakt tussen twee kwaden: vermoeide dokters of veel verschillende dokters.

Maar van groot belang is tegelijk dat in het nieuwe werkschema meer aandacht wordt besteed aan effectieve overdracht van medische informatie, bijvoorbeeld door verbeterde statusvoering en communicatietraining tijdens de opleiding tot specialist. Ook zal het meer dan voorheen noodzakelijk zijn dat artsen die elkaar in de dienst opvolgen, gezamenlijk hun patiënten beoordelen.