Verheugen houdt Oostenrijk voor: uitbreiding EU is gunstig

Oostenrijk zal - met Tsjechië, Slowakije, Slovenië en Hongarije als buren - het meest profiteren van de uitbreiding van de EU. Het land heeft dus ook het meest te verliezen als Oostenrijks nieuwe coalitie de toetreding van Midden- en Oost-Europese landen zou blokkeren.

Met die constatering waarschuwde de Duitse eurocommissaris voor de uitbreiding, Günther Verheugen, gisteren Oostenrijk, en vooral de FP & Ouml; van Jörg Haider, om de uitbreiding niet verder uit te spelen als politiek thema. In de voor hem succesvol verlopen verkiezingsstrijd deed Haider dat wel. En hoewel uit Oostenrijk nu verzoenende woorden komen, blijft Haider onberekenbaar op dit punt, meent Verheugen.

Verheugen zei op een persconferentie in Brussel zich bewust te zijn van de risico's die de uitbreiding met zich meebrengt. Europa heeft de taak de ongerustheid daarvoor weg te nemen in de EU en in de kandidaat-landen, door te wijzen op de voordelen.

De uitbreiding mag nu geen thema zijn in de huidige vijftien lidstaten, de toetreding van nieuwe lidstaten, over enkele jaren, zal volgens deskundigen het leven van de Europeanen enorm beïnvloeden.

Volgende week begint de EU onderhandelingen met Roemenië, Bulgarije, Letland, Litouwen, Malta en Slowakije. Met een eerste groep kandidaten, waaronder Polen en Hongarije, wordt al ruim een jaar intensief gesproken. Maar grote knelpunten als landbouw, vrij personenverkeer en milieu zijn nog onbesproken.

Alle kandidaat-landen vrezen volgens Verheugen dat de uitbreiding vertraging oploopt. Maar de Duitse eurocommissaris weerstaat de druk om streefdata voor toetreding vast te leggen. Hij laat dat afhangen van de regeringsconferentie over de aanpassing van het Europees verdrag. De vijftien EU-landen moeten het eerst eens worden over de wijze van besluitvorming, de samenstelling van de Europese Commissie en andere institutionele kwesties.

Verheugen is bezorgd omdat in Oost-Europa het enthousiasme voor toetreding afneemt. Uitbreiding is volgens hem geen garantie voor economisch succes, daarvoor zijn de verschillen tussen de kandidaat-landen te groot. Ook heeft de EU zich nog amper gebogen over de vraag waar Europa precies ophoudt.

Op een colloquium vorige week in de Vlaamse universiteitsstad Gent over de uitbreiding van de EU zei de Russische oud-diplomaat Sjemjatenkov dat uiteindelijk niet de EU de motor zal zijn van de welvaart, maar de globalisering. De wereld als één grote markt, waarbij het er op aankomt de slimste te zijn. In die zin zijn volgens Sjemjatenkov de EU-uitbreiding en de bilaterale samenwerkingsakkoorden die Europa sluit met derde landen achterhaald, en leidt die situatie alleen maar tot nieuwe scheidslijnen.