Harde werker met buikgevoel

Dit is goud. Toen televisieproducent John de Mol (44) het programmavoorstel van Big Brother voor het eerst zag, wist hij het meteen. En hij kreeg gelijk. Big Brother sloeg alle records. Het concept is inmiddels voor grof geld gesleten aan Portugal, Duitsland en Japan. Een paar weken geleden verkocht de Omroepman van het jaar 1999 de formule voor miljoenen aan de Amerikaanse entertainmentreus CBS. Vanaf maandag probeert De Mol opnieuw een slag te slaan met voyeurtelevisie: De Bus.

John de Mol spreekt over zijn 'buikgevoel'; het herkennen van een topper als Big Brother. Hij had het eerder bij programma's als All you need, Medisch Centrum West en Love letters. Bovendien zag hij in zus Linda het perfecte type om zowel de Nederlandse als de Duitse televisiekijker in te pakken: niet te mooi, niet te streng, de ideale schoondochter die zowel jong als oud, man als vrouw om haar vinger windt. De Mol omschreef zichzelf ooit als een beetje een volkse jongen. ,,Om te weten of een programma of een presentator wel of niet gaat scoren moet je toch 'van de straat' zijn.'

Dag en nacht is hij aan het werk, maar een workaholic wil De Mol zichzelf niet noemen. Als hij iets doet, wil hij het gewoon goed doen en dan kijkt hij niet op een werkdag van veertien uur meer of minder. De voldoening die hij ervaart als dingen lukken is zo groot, dat hij het waard vindt zonder enige beperking al zijn energie in zijn baan te steken. ,,Ik kan maar heel moeilijk stilstaan. Ik functioneer het beste onder hoge werkdruk, ik heb een bepaalde hoeveelheid adrenaline nodig.'

Zijn medewerkers - opvallend veel jonge vrouwen - lopen de benen uit hun lijf om de baas te plezieren. ,,Ik kijk nooit naar diploma's van mensen, ik geloof meer in de mentaliteit en karakter. Dat wint het altijd van boekengeleerdheid.' De Mol houdt de druk op de ketel door zijn personeel te betalen naar wat ze presteren. Zijn visie is dat dit mensen stimuleert zich tot het uiterste in te zetten, waardoor de goeien vanzelf komen bovendrijven. Het bedrijf moet dan ook niks hebben van arbeidsovereenkomsten, atv-dagen en ondernemingsraden. ,,Ik heb geen enkele zin om met de portier, de koffiejuffrouw of het hoofd van de postkamer te overleggen of we al dan niet moeten beginnen aan de bouw van studio 24', zei De Mol ooit in een interview. Hij wil niet eens de schijn ophouden van een democratische organisatie. Van Big Brother bijvoorbeeld was hij zo overtuigd, dat het programma er ook gekomen was als anderen er niets in hadden gezien.

Komt De Mol de werkvloer op dan gaan mensen van schrik nog harder werken. Vorige week, bij de generale repetities voor De Bus, schijnt hij een medewerker die met een blikje bier in de hand stond uit te puffen op staande voet ontslagen te hebben. Toch ziet De Mol zichzelf niet als een boeman waarmee niet te praten valt. ,,Om mij heen staat geen zooitje ja-knikkers. Het zijn mensen met een eigen mening. Maar ik hak de knopen door.'

De Mol verklaart zijn werklust en prestatiedrift uit zijn afkomst. Onder geen voorwaarde wilde hij het leven door als 'het zoontje van die zanger'. John de Mol senior, de Nederlandse Sinatra, reisde als zanger stad en land af en vierde successen met het lichte lied. Hij begon ooit als radiozanger bij de Skymasters en het Metropool Orkest. Begin jaren zeventig verliet hij de showbusiness om directeur te worden van piratenzender Radio Noordzee. Hoewel pa De Mol had bedacht dat zoonlief sportleraar of profvoetballer moest worden, was John junior al gauw niet meer weg te slaan uit de studio's. Hij haalde koffie voor discjockey Joost den Draayer en ordende 'in de hondenmand' gesmeten platen. Aanvankelijk bezocht junior het gymnasium, hij stapte over naar het atheneum en deed uiteindelijk eindexamen havo. Op zijn zeventiende maakte hij zijn eerste muziekprogramma's. Hij ging als productieassistent werken bij Studio Sport. Op zijn negentiende ging hij hetzelfde doen bij de Tros.

Toen hij een verhouding aanknoopte met Willeke Alberti kreeg De Mol er op slag nóg een reden bij om zichzelf waar te maken. ,,Ik wilde mijn dagen niet slijten als 'meneer Alberti'. Ik wilde kostwinner zijn.'

Zijn echte loopbaan begon in 1979, toen hij, net in de twintig, ontslag nam en voor zichzelf begon. ,,Een volledig onverantwoorde stap', zou hij daar achteraf over zeggen. Maar bij de omroep kon hij precies uitrekenen wat hij over twintig jaar zou verdienen en dat vond hij benauwend. Zolang hij zijn eigen kostje bij elkaar kon scharrelen, was hij bereid alles aan te pakken. Zijn bedrijf werd niet meteen een succes - de aanloopverliezen waren aanzienlijk. Maar door hard werken, keerde het zakelijk tij. Muziekspecials 'op locatie' werden zijn specialiteit. De formule was eenvoudig: De Mol combineerde de promotie van een band met de promotie van een vakantiebestemming. De platenmaatschappij en het reisbureau betaalden de kosten, De Mol zorgde voor de rest. Maar de echte erkenning kwam halverwege de jaren tachtig toen De Mol voor de Tros de ziekenhuisserie Medisch Centrum West ging maken. Binnen een seizoen drong hij door tot de top-10 van de best bekeken programma's.

In 1993 fuseerde het bedrijf van De Mol met dat van Joop van den Ende, een man die al sinds zijn achttiende kende uit de tijd dat hij een relatie had met Willeke Alberti. Terwijl Van den Ende de publiciteit voor het nieuwe fusiebedrijf deed, bleef De Mol druk achter de schermen. Dat heeft volgens hem niets te maken met bescheidenheid, maar met verstand: hij ervaart de consequenties van het bekende Nederlanderschap als dusdanig vervelend dat hij slecht sporadisch voor de camera's verschijnt.

De druk om met De Bus het succes van Big Brother te evenaren is groot, hoewel De Mol niet verwacht dat dit programma net zo'n hype wordt als BB. Van tegenvallers houdt De Mol niet. De ondergang van Sport 7 ervoer hij als een persoonlijke nederlaag. ,,Dat weekeinde was het rotste van mijn leven.'