Domme mening leidt niet altijd tot antigrondwettelijke praktijk

Mogen fundamentalistische moslimgroeperingen een school openen als ze in beginsel de grondwet niet erkennen. Heleen Dupuis, Eerste-Kamerlid voor de VVD, werpt in Trouw van 27 januari een interessante vraagstelling op, maar geeft helaas niet genoeg informatie om haar vraag goed genoeg te kunnen beantwoorden.

De vermelding dat deze groepen een theocratie willen stichten, de gelijkheid van man en vrouw niet erkennen enzovoorts, is niet genoeg. Willen ze deze theocratie met geweld hier en nu stichten of in een verre, messianistische toekomst elders? Staan deze meningen gewoon in hun geschriften of willen zij zich daarmee expliciet keren tegen de grondwet? Vormen zij een algemeen theoretisch kader of zijn zij ook lesstof waarmee de leerlingen bewust tot een antigrondwettelijke houding gebracht moeten worden?

Bovendien moet men een onderscheid maken tussen de 'grondwet' en de 'constitutie van de samenleving'. Hoewel de grondwet de geschreven uitdrukking is van de 'constitutie van de samenleving', vallen beiden niet samen.

De centrale vraag is of deze mensen zich in hun gedrag feitelijk keren tegen de 'constitutie van de samenleving', dat wil zeggen tegen het vigerende stelsel van waarden, normen en rechtsregels, waarop onze samenleving gebaseerd is en waarvan de grondwet een schriftelijke neerslag is.

Vervolgens moet men zich afvragen of deze uitingen leiden tot een visie op en een zodanig gebruik van de grondwet dat zij de constitutie van de samenleving bedreigen en daardoor dus ongrondwettelijk worden. Wanneer men tout court de grondwet met de 'constitutie van de samenleving' identificeert, dan wordt de grondwet een surrogaatbijbel.

In haar in Trouw geciteerde opvatting dreigt Heleen Dupuis van de grondwet de bijbel van de civiele moraal te maken, waarmee bepaald kan worden welke meningen men wel of niet mag hebben en uitdragen. Zo krijgt de grondwet hetzelfde autoritaire gezag als de Bijbel en de Koran. Dat is echter niet de bedoeling. Ik mag net als een SGP'er en een fundamentalistische moslim de domme mening hebben en uitdragen dat mannen en vrouwen ongelijk zijn.

Kostelijk is het te zien dat de antigrondwettelijke domheid van de christelijke SGP gelegitimeerd wordt door te zeggen dat zij een onderdeel is van de christelijke traditie die dan dus wel de 'constitutie' blijkt te schragen. Er is geen beter bewijs dat een domme mening niet tot een antigrondwettelijke praktijk hoeft te leiden, christelijk of niet. De grondwet geeft iedere domoor een dergelijke kans. Dat hoort ook bij de 'constitutie van de samenleving'.

Door te weinig informatie te leveren, niet goed te onderscheiden en daardoor de grondwet moralistisch te hanteren als concurrerende burgerlijke bijbel, heeft Heleen Dupuis een afgewogen beoordeling van het eventuele ongrondwettelijke karakter van deze bewegingen verhinderd. Ze heeft haar zorgen te vroeg in de openbaarheid gebracht en de zinvolle discussie die ze wil aanzwengelen een valse start gegeven.