'Er zijn simpelweg te veel cursisten'

Van minister Van Boxtel (integratiebeleid) en de Tweede Kamer moeten scholen en gemeenten haast maken met de bestrijding van wachtlijsten voor Nederlandse les. Maar die zijn nauwelijks in staat allochtonen sneller aan een cursus te helpen, blijkt uit een rapport van Regioplan.

De regionale opleidingscentra (roc's) kunnen het aantal instroommomenten uitbreiden, maar dat is slecht voor de kwaliteit. Vooral de lessen aan niet of nauwelijks geschoolden die moeizaam leren -ongeveer de helft van de doelgroep- lijden eronder wanneer steeds weer nieuwe deelnemers aanschuiven.

Roc's kunnen wel enige winst boeken door strenger op te treden tegen spijbelaars en afhakers, staat in het rapport. Sommige wachtlijsten zijn onnodig lang omdat namen van slecht gemotiveerde cursisten niet worden doorgestreept. Meer geld blijkt weinig te helpen. Zodra rijk of gemeente er een schepje bovenop doen, sturen het arbeidsbureau en de sociale dienst weer meer cursisten naar de roc's.

De Taskforce Inburgering wil geld vrijmaken dat gemeenten nu onnodig zouden reserveren voor nieuwkomers. Met een speciale bijdrage uit de bijzondere bijstand moeten vrouwen zelf op zoek naar een oppas. Goede initiatieven, zegt Tonny Argante, hoofd Nederlands als tweede taal (NT2) van het roc Nijmegen. ,,Maar het zijn geen echte oplossingen. De vraag naar NT2 overtreft ruimschoots het aanbod. Als ik nu al onze 200 wachtenden meteen toelaat, heb ik binnen drie maanden weer een wachtlijst. Er zijn gewoon te veel cursisten.'' Argante moet steeds weer nieuwe groepen zien te plaatsen die 'prioriteit' hebben. ,,Dat begon twee jaar geleden met de nieuwkomers. Daarna volgden de ex-nieuwkomers voor wie een cursus van 600 uur niet genoeg was. Toen kwamen de allochtonen met een voorlopige vergunning tot verblijf, toen de werklozen, en daarna de opvoeders omdat de gemeente opvoeding uitriep tot prioriteit.''

Intussen bleef de capaciteit van het roc de laatste jaren gelijk, terwijl de cursussen veel steviger zijn geworden sinds de komst van de Wet Inburgering Nieuwkomers (Win) in 1998. Want hoe intensiever de cursus, hoe beter het resultaat. Voor een cursus van 600 uur per jaar is 15 uur per week nodig, in plaats van de tot dan toe gebruikelijke 6 uur. Argante: ,,Maar dat betekent wel dat je minder mensen kunt bedienen met je geld.''

Ook volgens voorzitter Ankie Verlaan van het roc Amsterdam is het eind van het wachtlijstendrama nog lang niet in zicht. Zij ergert zich aan de ,,zinloze deadline'' die de politiek stelt. ,,Den Haag negeert dat veel beleid nu in handen is van de gemeenten. Ik wacht nog steeds op het geld voor onze 'oudkomers' (allochtonen die hier al wat langer wonen). Onze wethouder is heel eigentijds aan het shoppen, hij kijkt of hij bij een ander roc of instituut meer waar voor zijn geld krijgt. Daarom kan ik nu weinig doen om ons voor te bereiden op de komst van meer cursisten.''

Maar ook al kreeg Verlaan haar geld morgen, dan nog is de Amsterdamse wachtlijst (bijna 2000) nog lang niet weg. Verlaan: ,,Dan moeten we eerst nog in de slag over de gebouwen voor de lessen en de mogelijkheden voor kinderopvang.'' Extra moeilijkheid zijn volgens Verlaan de vele wensen van oudkomers. ,,Sommigen willen alleen op dinsdag- en donderdagavond, omdat ze anders werken. Maar de cao stelt beperkingen aan het aantal avondlessen dat wij kunnen geven. Ook dat regel je niet zomaar even.''