Nadruppelgeheim van glas nog altijd ondoorgrondelijk

Na bijna 65 jaar ontwerpen is het Floris Meydam nog steeds niet gelukt een fles te ontwerpen die niet nadruppelt bij het uitschenken. Meydam, die van 1949 tot en met 1984 hoofd van de ontwerpafdeling van de Glasfabriek Leerdam was en verantwoordelijk voor tienduizenden ontwerpen, zowel studioglas als massaglas, kan er zelf om lachen. ,,Ik was jaren geleden bij architect Dudok die mij erop wees: prima dat je nieuwe dingen maakt, maar ontwerp nu eens een fles die niet druppelt. Maar het is mij eigenlijk nooit gelukt, al had ik wel ideeën.''

Floris Meydam werd vorige week woensdag tachtig jaar. Zijn geboorte-, woon- en werkplaats Leerdam besloot dat met twee exposities te vieren. In het Nationaal Glasmuseum is een klein overzicht ingericht en Glas Galerie Leerdam toont tachtig unica.

Net als bij zijn voorganger bij de Leerdam glasfabriek Andries Copier, zijn bij Meydam twee talenten verenigd in één persoon. Aan de ene kant heeft hij jarenlang massaglas vormgegeven, van melkfles tot mosterdpotje. Aan de andere kant staan zijn vrije ontwerpen, de bekende Leerdam unica. ,,Het komt weinig voor dat mensen het allebei kunnen. Ik denk dat het ermee te maken heeft dat Copier en ik allebei jong waren toen we in de fabriek begonnen.''

Meydam was zestien jaar oud, toen hij als decoratie-ontwerper op de reclameafdeling van de glasfabriek aan de slag ging. Hij maakte er etalages en affiches. Na een cursus, een baan als glasdecorateur en enkele jaren als leraar werd hij in 1949 hoofd van de ontwerpafdeling. Tot 1984 deed hij dat fulltime, daarna nog vijf jaar parttime. Sinds 1989 ontwerpt hij alleen unica.

,,Er waren jaren dat ik drieduizend unica maakte, maar dat deed ik als werkverschaffing. Gemiddeld waren het er vijfhonderd tot duizend.'' Glasblazers als Leen van der Linden en Arie van Loopik voerden zijn ontwerpen uit. ,,Eenvoudig maar niet simpel, met typerend kleurgebruik. Ik tracht de geheimen van het glas te doorgronden.''

Tegenover de unica staat de nog grotere reeks ontwerpen voor massaglas waarvoor hij internationaal prijzen in de wacht sleepte. Het uit de jaren vijftig daterende flesje voor barbecuesaus bijvoorbeeld of zijn ontwerp voor een mosterdpotje. Beide ontwerpen zijn, licht aangepast, nog steeds in gebruik.

Het maken van massaglas kende andere kanten: ,,Het mag mooi zijn, maar het ontwerp moet in ieder geval bij het product passen waarvoor het gebruikt wordt'', aldus Meydam. ,,Ik heb eens een flesje gemaakt dat in heel Europa gebruikt zou gaan worden voor bier. Het ging mooi niet door. Men vond de vorm uiteindelijk niet 'bierig' genoeg, wat dat ook mag zijn. In een panel van huisvrouwen oordeelde iemand over een ontwerp van een limonadefles dat zij het meer geschikt vond voor shampoo. Je hebt met een veelheid aan eisen te doen: bepaalde maten, de kosten. Doordat ik ook unica of ontwerpen voor door anderen handgemaakt glas bedacht, was mijn werk afwisselend.''

Meydam houdt zich vandaag de dag alleen nog bezig met vrij glas. De afgelopen jaren werkte hij in Tsjechië, Zwitserland en Italië. Hij reist zes keer per jaar naar het Engelse Frome (bij Bath) waar glasblazer Neil Wilkin zijn ontwerpen uitvoert. In de glasgalerie in Leerdam zijn naast de tachtig unica enkele werken van Wilkin te zien.