Een enkel eiwit voorkomt miskraam

Het immuunsysteem van een zwanger dier blijkt soms bij gebrek aan een enkel eiwit niet in staat om het eigen embryo met rust te laten. Gevolg is dat het lichaam van de moeder het foetale weefsel reabsorbeert, wat resulteert in een miskraam.

Het is duidelijk dat het immuunsysteem van een aanstaande moeder zich niet tegen de foetus mag richten. Dat gevaar zit er wel in, want het jong is een 'indringer' in het lichaam. Het draagt genen van buiten die zich in vreemde eiwitten manifesteren, wat aanleiding is voor het immuunsysteem om in het geweer te komen.

Toch gebeurt dat gewoonlijk niet: het immuunsysteem laat het ongeboren jong ongemoeid. Uit onderzoek bij muizen, vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Science gepubliceerd, blijkt dat één eiwit van het immuunsysteem zelf zorgdraagt voor die gedooghouding. Bij gebrek aan dat eiwit, waar biochemici de creatieve code -Crry- voor bedachten, wordt de foetus afgestoten.

Crry is een eiwit uit het zogeheten complement-systeem. Dat zijn enkele tientallen eiwitten in het bloed die, naast antistoffen en afweercellen, een rol spelen bij de afbraak van ziektekiemen. Complement-eiwitten kunnen zélf een bacterie of virus een kopje kleiner maken of zich aan een besmette cel vastplakken, als een soort uitnodiging aan andere immuuncellen: 'Onraad, hierheen komen'.

Normaal gesproken zouden zij die signaleringsfunctie ook vervullen bij de vreemde foetus, maar hier komt Crry in het spel: het verhindert andere complement-eiwitten om het immuunsysteem op de foetus opmerkzaam te maken. En daarom blijft een immuunreactie uit. Tenzij dieren geen Crry hebben. In dit geval zwangere muizen: hun ongeboren muisjes bleken ernstig vertraagd in ontwikkeling, doordat hun placenta's verschrompelden onder invloed van actieve complement-eiwitten. Dan kunnen miskramen niet uitblijven. Deze muizen kregen dan ook weinig jongen.

De onderzoekers willen nu nagaan of hetzelfde mechanisme bij de mens ook hapert. Dat hoeft niet alleen te resulteren in herhaaldelijke miskramen maar bijvoorbeeld ook in sommige auto-immuunziekten. Bij deze aandoeningen is het immuunsysteem zo verstoord -mogelijk door gebrek aan Crry- dat het zich richt tegen eigen lichaamscellen.