Amerikaanse accountants schenden gedragsregel

PricewaterhouseCoopers, 's werelds grootste accountantskantoor, heeft zich in de Verenigde Staten schuldig gemaakt aan grootschalige belangenverstrengeling. Bijna de helft van alle 2700 partners en topmedewerkers van het kantoor belegt geld in bedrijven die Pricewaterhouse zelf onder toezicht heeft.

Dit blijkt uit een onderzoek in opdracht van de Securities and Exchange Commission (SEC), de Amerikaanse financiële waakhond. Het aandelenbezit in cliëntbedrijven, dat misbruik van voorkennis mogelijk maakt, is in strijd met de regels die de SEC heeft uitgevaardigd ter bewaking van de onafhankelijkheid van accountantskantoren. In totaal blijken bij Pricewaterhouse de SEC-regels niet minder dan 8000 keer te zijn geschonden. Ook andere grote accountantskantoren in de VS liggen nu onder vuur.

Een woordvoerder van de Nederlandse tak van Pricewaterhouse ontkent dat een dergelijke belangenverstrengeling ook in Nederland speelt. ,,Alle 5500 werknemers hier moeten ieder jaar een onafhankelijkheidsverklaring ondertekenen. Deze houdt in dat men geen aandelen mag bezitten van bedrijven die klant zijn van het kantoor.'' De naleving van deze beroepsregel wordt volgens de zegsman intern regelmatig gecontroleerd.

In Nederland is het toezicht op aandelentransacties van accountants niet in handen van de Stichting Toezicht effectenverkeer, omdat dit al is geregeld in het beroeps- en tuchtrecht van het Nivra, de branche-organisatie van registeraccountants. Nivra-directeur A. Mik zegt dat naleving van de tuchtregels in Nederland 'periodiek collegiaal wordt getoetst', te weten door onafhankelijke accountants.

De SEC had het onderzoek bij Pricewaterhouse ingesteld nadat er bij de Amerikaanse tak van het kantoor een jaar geleden al schendingen van de onafhankelijkheidsregels aan het licht waren gekomen. Pricewaterhouse raakte woensdag, pal voor het bekendworden van het SEC-rapport, ook al in opspraak door beschuldigingen van een medewerker.

Deze Carol Rutlen bekende voor een rechtbank in Californië dat zij al sinds 1991 samenwoont met een topfunctionaris van het computerconcern Hewlett-Packard, klant van Pricewaterhouse. Deze intieme relatie is eveneens in strijd met de SEC-regels, maar zou niettemin jarenlang door de leiding van het kantoor zijn toegejuicht. Dit zou zijn gebeurd om ,,te verzekeren dat de aanzienlijke en winstgevende zakenrelatie met Hewlett-Packard zou worden voortgezet''.

Vorig jaar zomer, toen de SEC het onderzoek bij Pricewaterhouse begon, werd Rutlen echter plots met betaald verlof gestuurd. Omdat ze haar baan kwijt is, probeert Rutlen nu via de rechter een schadevergoeding van liefst 125 miljoen dollar los te krijgen.