'Apprecieer verkeer, je kunt het toch niet terugdringen'

,,Mobiliteit wordt te vaak gezien als een uit de hand lopend probleem'', zegt hoogleraar Wim Hafkamp. Dat is niet nodig, vindt hij. ,,We moeten het verkeer appreciëren, want je kunt het toch niet terugdringen. De pogingen om dat te proberen mislukken. Mobiliteit is een soort natuurwet.''

Hafkamp, die aan de Erasmusuniversiteit milieukunde doceert, is lid van de Vrom-raad. Hij stelde namens de raad het rapport op met het advies dat de overheid niet langer moet proberen automobilisten uit de auto en in de trein te krijgen.

,,Dat lukt niet. Het marktaandeel van het openbaar vervoer is tanende, nu zo'n tien procent. De meeste kilometers worden gemaakt met de auto - negentig procent. Ondanks maatregelen om het autoverkeer in te perken. Als men de auto eens laat staan en de trein neemt, worden dezelfde autokilometers op een ander moment gemaakt.''

De slechte effecten van de stijging van de mobiliteit (milieuvervuilig en ruimtebeslag) moeten op een andere manier worden bestreden. De milieuvervuiling is de afgelopen 15 jaar al flink gedaald omdat auto's schoner worden. Vooral de uitstoot van stikstofoxide is verminderd en zal verder dalen. ,,Technologiebeleid werkt heel goed.'' Auto's produceren nog wel veel kooldioxide.

Hafkamp vindt dat automobilisten moeten betalen om ondergrondse opslag mogelijk te maken van kooldioxide die de industrie uitstoot. Zo daalt de totale hoeveelheid kooldioxide in de lucht en kan Nederland voldoen aan internationale afspraken. Het kost de automobilist niet meer dan een paar centen per liter brandstof, zegt hij.

Dat de Vrom-raad de auto niet meer als zondebok ziet, wil niet zeggen dat die vrij baan krijgt. De raad wil in principe geen nieuwe wegen aanleggen. De files blijven, want iedere keer als je een deel van de file oplost, komen er weer meer auto's zodat de weg weer vol staat. ,,In alle grootstedelijke gebieden in de wereld staan files. En meestal zijn de rijen daar langer dan bij ons in de Randstad.''

Via het prijsmechanisme wil de Vrom-raad de drukte op de wegen reguleren. Wie veel rijdt en dat bovendien doet op drukke wegen moet meer betalen dan anderen. Dat betekent invoering van een kilometerheffing en rekeningrijden. Bovendien moeten vervuilende auto's minder belasting betalen dan schonere.

De vervuiler betaalt. Dit wordt consequent doorgevoerd: voor parkeren op de openbare weg moet overal in de stad betaald worden, ook in de buitenwijken, waar het nu nog gratis is. Volgens het advies wordt autorijden per saldo niet duurder: wel voor de mensen die veel op de weg zitten, maar zeker niet voor degenen die incidenteel achter het stuur van de auto zitten.

Is dit een rem op de economische groei? ,,Ach'', zegt Hafkamp, ,,het bedrijfsleven roept al snel om extra wegen en rijbanen. Het is vragen om een sigaar uit andermans doos. Je kunt beter de bestaande wegen goed benutten. Dat gebeurt ook al. Het advies van de raad staat allerminst haaks op het bestaande beleid. Meer wegen aanleggen is dommigheid. Dan zeg ik met Milieudefensie: trek een groene grens. Anders fragmenteren wij slechts de open ruimte. Dan wil niemand in de Randstad wonen. Dat is slecht voor het bedrijfsleven.''

De toename van de mobiliteit is volgens de Vrom-raad vooral zorgelijk op lokaal niveau, in woonbuurten en in straten. Daar is ruimte schaars en bedreigt het autoverkeer de leefbaarheid. Hafkamp meent dat er betere stedelijke vervoerssystemen moeten komen: meer trams, bussen en metro's en mogelijkheden om vanuit de auto over te stappen op het openbaar vervoer.

De hoogleraar: ,,Een ambtenaar die in Capelle aan den IJssel woont en in Den Haag werkt, is anderhalf uur onderweg met bus, metro en trein. Met de auto rijdt hij in een half uur naar Den Haag, een afstand van 25 kilometer. Als hij drie kwartier in de file moet staan kiest hij nog voor de auto. Hij heeft een mooie zitplaats en luistert lekker naar de radio. Dit soort situaties moet je voorkomen. Er moet een alternatief zijn voor die man.''