Na Grozni beginnen Poetins problemen pas

Met zware bombardementen en man-tegen-man gevechten proberen de Russen Grozni te veroveren. Het lijkt erop dat, ondanks de forse tegenstand, de Russen binnenkort de vlag kunnen hijsen. De vraag is met welk doel. Want Grozni ligt in puin, in de veroverde delen van Tsjetsjenië lust men de Russen niet, en het federale leger zal een lange bezetting niet kunnen volhouden.

Volgens de Tsjetsjenen zijn de laatste tijd in Grozni 1500 Russen gesneuveld; aan eigen zijde meldden zij de dood van tientallen strijders. Onbetrouwbare getallen, maar ze geven wel een indruk hoe zwaar er is gevochten.

De Tsjetsjeense strijdwijze is bekend, ook uit de oorlog van 1994 tot 1996. Tankkolonnes worden opgedeeld en uitgemoord, zoals in december, toen een Russische verkenningseenheid bij het Minoetka-plein (nabij het centrum) vastliep. Via onderaardse gangen -inclusief het riool- voeren kleine groepjes strijders bliksemaanvallen uit, ook vanachter de Russische linies. Vanaf de daken schieten sluipschutters ondermeer met anti-tankwapens. Overal zijn mijnen en boobytraps. Laag na laag van de verdediging moet worden afgepeld, gebouw na gebouw doorzocht of opgeblazen.

Na Grozni willen de Russen de rest van Tsjetsjenië veroveren. Daar zullen de rebellen de guerrilla voortzetten. Zo ver was het leger in 1995 ook, merkt inmiddels zelfs de Russische pers op. En die vorige slijtageslag wonnen de Tsjetsjenen uiteindelijk.

De federale manschappen, zo'n 140000 man, vertonen tekenen van uitputting. Nu de omstandigheden zwaarder worden, wordt steeds duidelijker hoe rot de mentaliteit van meerderen ten opzichte van minderen nog altijd is. De Russische media berichten daarover steeds meer.

Zo liepen journalisten van het tijdschrift 'Macht' op een perron in Samara enkele militairen tegen het lijf, die grafkisten met gesneuvelden begeleidden. Achter een 'welkome' maaltijd vertelden een jongste sergant, twee adjudanten en twee luitenanten honderduit over plunderingen door de Russen, over honger op het slagveld, en over gebrek aan munitie en medicamenten. Bij het binnentrekken van Grozni kregen de soldaten kogels voor slechts tien minuten vechten.

Ook het lot van het groepje zelf is typerend. Een dode begeleiden geldt als mazzelbaantje. Dan hoef je niet ook nog eens te rekenen op een rantsoen voor onderweg, laat staan geld.

Het groepje had honger gekend, en zelfs dorst. Aan het begin van de oorlog, in de zomer, moesten ze in Dagestan een kurkdroge steppe doorkruisen. Nog geen liter water de man werd er verstrekt. En toen bezweek de vrachtwagen. De kolonel die de eenheid leidde, ging er vandoor in de enige jeep die nog heel was. De voettocht duurde vier dagen. De militairen hielden zich in leven door 'sochtends condens te likken. De kolonel die zijn mannen in de steek liet, is inmiddels voorgedragen voor een onderscheiding.

De veldkeuken, die ook in de steppe was blijven steken, werd nooit vervangen. Sindsdien moest het groepje van de 'gravendienst' om voedsel bedelen bij andere eenheden. Een onderofficier was verantwoordelijk voor de proviandering. Maar het transport kwam altijd leeg aan. De maaltijden met stoofvlees werden onderweg steevast verkocht aan de Tsjetsjenen.

Met geld zijn al deze problemen op te lossen. Dat hebben de soldaten niet, maar ze weten wel hoe ze er aan moeten komen. Er zijn diverse gevallen bekend van eenheden die dreigen een dorp van de kaart te vegen, als niet een bepaald bedrag wordt neergeteld. De dorpelingen gaan dan met de pet rond om hun huizen te behouden. Er is weinig fantasie voor nodig om voor te stellen hoe zo'n dorp de eerstvolgende Russen zal ontvangen.

De weinige geluiden uit de 'bevrijde gebieden' tonen het Russische onvermogen de regio weer op te bouwen en het vertrouwen te herstellen. Vorige week werd een delegatie van de Raad van Europa rondgetoerd. Minister van binnenlandse zaken Vladimir Roesjailo liet in Tolstoj-joert trots een school zien met nieuwe computers. Alleen elektriciteit ontbrak. ,,De echte armoede krijgen ze niet eens te zien, er gebeurt hier niets'', klaagde een Tsjetsjeen tegen het persbureau Reuters. Delegatieleider Lord David Russell-Johnston zei na de tour dat opschorting van het lidmaatschap van de Raad van Europa dichterbij was gekomen, hoewel hij ook de 'complexiteit van het probleem beter begreep'.

De val van Grozni moet de verkiezingsoverwinning van waarnemend president Vladimir Poetin veilig stellen. De wassende stroom nare nieuwsfeiten over de oorlog heeft zijn populariteit nog niet aangetast. Maar op termijn zal de slopende guerrilla zijn tol eisen. Defensiespecialist Pavel Felgenhauer vergeleek in de Moscow Times Poetin al met Milosevic en Saddam Hoessein: ,,Ook zij zijn oorlogen begonnen die ze niet konden winnen.''