De reus moet gevoed

Doorsnee lezers zullen het waarschijn lijk niet merken, maar deze krant is - als de techniek ons niet in de steek heeft gelaten - gedrukt op een nieuwe pers. In een tijd van digitale vooruit gang, investeerde PCM - de uitgever van on der andere Trouw - 200 miljoen gulden in de papieren krant. Een rond gang door wat de modernste drukhal ter wereld wordt genoemd, aan de hand van een illustratie van Michel van Elk.

Wie na zijn vakantie Schiphol weer nadert en de contouren van Amsterdam opmerkt, ziet links van een grijze sliert - de ringweg A 10 - plotseling een krant liggen. Het is het enige kunstwerk van Nederland dat alleen vanuit de lucht waarneembaar is. Het rechthoekige complex van drukkerij Amstel II is zo 'opgemaakt' dat luchtreizigers het als een pagina zien. De gebouwen vormen illustraties, terwijl het omliggende terrein met symbolen is bewerkt die voor een automobilist onbegrijpelijk zijn, maar uit een vliegtuig op tekst lijken.

Daar op de grond is iets moois gebeurd. De vierkanten en rechthoeken op de krantenpagina herbergen een enorme drukhal met aan- en afvoerafdelingen die als straks de volle capaciteit wordt gebruikt, bijna zes miljoen kranten per week kan produceren. De extra capaciteit van vijftig procent is hard nodig. Door de oplagegroei in de jaren negentig moest PCM (uitgever van onder andere de Volkskrant, het Parool en sinds 1995 ook van NRC Handelsblad en het Algemeen Dagblad) een deel van de oplage elders laten drukken. Bovendien steeg de vraag van met name adverteerders naar kleurmogelijkheden explosief. De nieuwe drukhal, die onder andere de oude pers aan de dichtslibbende Amsterdamse Wibautstraat vervangt, moet voor een nog betere kwaliteit drukwerk gaan zorgen. Hij biedt meer mogelijkheden voor het gebruik van kleur in de krant. Daarnaast is hij veiliger en milieuvriendelijker.

Anders dan in de Wibautstraat waar de vrachtwagens met hun papierrollen buiten in het nauwe straatje moesten wachten tot zij gelost werden, kunnen de trucks het nieuwe complex binnenrijden waar de papierrollen bij de goederenontvangst (1) door electrische klemheftrucks op een transportband worden gezet die het papier naar de opslag vervoert. Een hele rol met een diameter van 1250 mm weegt ongeveer 1600 kilo, en wie hem afrolt dient een afstand van 20 kilometer af te leggen. Voor een dagoplage Trouw (20 pagina's, 140 000 exemplaren) zijn ongeveer 15 rollen nodig. De zogenaamde 'hoge opslag' (2) waar de papierrollen tot vier hoog gestapeld kunnen worden, kan echter 1350 rollen herbergen, genoeg voor een krantenproduktie van anderhalve week.

Vanuit de 'hoge opslag' komen de rollen voordat zij aan de pers worden gevoed, via een licht aflopend plateau in het voorbereidingsstation (3) waar zij van hun verpakking worden ontdaan en het begin van de papierstrook een plakstrip krijgt, zodat de rol terwijl de pers in volle snelheid draait aan het einde van de vorige rol kan worden gekoppeld. Om te voorkomen dat lezers een krant met een plakstrip in de bus krijgen, worden de kranten in de buurt van de 'las' volautomatisch verwijderd.

Via een ketting in de vloer komen de voorbereide rollen in de tussenopslag (4) terecht waar een bovenloopkraan (5) deze verder naar rolwisselaars (6) transporteert. In die tussenopslag heerst het zogenaamde 'persplanningsprogramma' dat de kraan stuurt en waarin alle informatie over de rollen ligt opgeslagen. Zo is precies duidelijk op welke plaats hele, halve en driekwart rollen liggen en hoe oud zij zijn. Een plakstrip verliest immers na 12 uur zijn kleverigheid. Tijdens het drukproces voert de kraan volautomatisch de hele, halve en driekwart rollen naar de pers waarbij hij rekening houdt met de nog benodigde hoeveelheid papier, en voert 'te oude' rollen terug naar het voorbereidingsstation waar deze een nieuwe plakstrip krijgen. Twee luchtbehandelingskasten houden de temperatuur en luchtvochtigheid stabiel, waardoor de kans op een papierbreuk tijdens het drukproces minimaal is.

Elders in het gebouw vindt de voorbereiding van de inkt plaats (9) die met tankwagens is aangevoerd. De nieuwe hal kent vier opslagtanks voor zwarte inkt met een inhoud van 12 000 liter ieder (goed voor 10 weken drukken). Daarnaast heeft iedere proceskleur (cyaan, magenta en geel) twee tanks van 4000 liter, terwijl twaalf mengkleuren (800 liter) vrijwel iedere steunkleur kunnen maken.

Als de journalisten van de diverse kranten overdag en 's avonds hun artikelen hebben geschreven en fotografen hun materiaal hebben ingeleverd, worden op de redacties de pagina's vormgegeven en tegen het moment waarop de krant gedrukt moet worden elektronisch naar Amstel II gezonden. De advertentieafdeling heeft inmiddels hetzelfde gedaan. Van die pagina's worden vervolgens offset-platen gemaakt die op de drukpers worden gemonteerd.

Alle lijnen komen 's nachts samen op de 'MAN Colorman' (7), de reus van veertien meter hoog, die hoge productiesnelheden koppelt aan zeer goede kleurmogelijkheden. Hij bestaat eigenlijk uit vier persen, vier vouwmachines en 12 drukeenheden, die afhankelijk van de oplage en dikte van de krant met elkaar gecombineerd kunnen worden. Op maximale snelheid draait een pers 85 000 kranten per uur, de produktie van Trouw (300 kilometer papier) is dus in een kleine twee uur gepiept.

Die produktie wordt door de drukkers met bedieningspanelen bestuurd (8). Achter deze bedieningsruimte is het laboratorium ondergebracht (10) waar onder andere kwaliteitscontroles worden uitgevoerd. Aan een rails aan het plafond zwieren de kranten richting de insteek- (11) en verpakkingsmachines. Omdat meerdere krantentitels tegelijk worden gedrukt, kunnen zij geen grotere omvang hebben dan 48 pagina's. Om toch een dikke krant te kunnen leveren, worden bijlagen daarom overdag al 'voorgedrukt' en in de nieuwe hal op grote haspels gedraaid, die ieder 3000 kranten van 48 pagina's kunnen bewaren. In de nieuwe opslagruimte staan maar liefst 420 haspels, zodat omgerekend 1,2 miljoen kranten kunnen worden voorgeproduceerd.

De haspels worden 's nachts weer aan de productielijn gekoppeld zodat de bijlagen automatisch in de kranten worden gestoken, waarna er bundels van gemaakt worden (12). Vervolgens brengen transportbanden de kranten naar de distributieafdeling (13) waar palletiseermachines tachtig bundels op een pallet plaatsen. Heftrucks schui ven tenslotte de pallets in de juiste vrachtwagen, klaar voor transport het land in. Via de bezorger gaan de kranten dan op weg naar hun uiteindelijk doel: de cocosmat.