Hoe veilig is de reactor van Israël?

De Israëlische nucleaire reactor bij Dimona is niet langer veilig. Dat zegt de Israëlische chemicus Oezi Ewen, die zelf lange tijd bij de zwaarwater-reactor werkte. Voor de Israëlische radio riep hij de overheid op 'tenminste te beginnen met denken' aan sluiting van de uit 1957 daterende reactor 'voordat er zich een ramp voltrekt'. Overigens benadrukte hij dat Dimona 'zeker geen Tsjernobil' is.

Ewen wijst erop dat in de gehele wereld reactoren van deze leeftijd worden gesloten, omdat het gevaar bestaat van scheuren in het directe omhulsel en de toe- en afvoerbuizen. Volgens Ewen is ook de noodzaak van het voortbestaan van de reactor niet duidelijk. ,,Als alle publicaties erover in het buitenland juist zijn, heeft Israël al meer dan genoeg plutonium geproduceerd. Alleen als Israël ook waterstofbommen wil produceren, heeft het lithium nodig. Dat vervalt snel, en moet je dus blijven produceren.''

De krant Ha'arets berichtte enige tijd terug dat Israël op de zesde plaats staat onder de atoommachten. De krant baseerde zich op een geheim Amerikaans rapport, waaruit zou blijken dat Israël de beschikking heeft over 300 tot 500 kilogram plutonium en in staat zou zijn 250 bommen te produceren. Officieel is noch ontkend noch bevestigd dat het land over atoomwapens beschikt.

Professor Jigal Ronen, een deskundige op het gebied van kernreactoren, verwierp gisteren de aantijgingen van Ewen. Hij zei dat bij voortdurende inspectie en goed onderhoud 'er geen reden is te denken dat er iets mis kan gaan'. Volgens Ronen worden degenen die paniekzaaien door politieke beweegredenen gedreven.

Vorige week werd er in het Israëlische parlement voor het eerst openlijk 'gedebatteerd' over Israëls nucleaire beleid. Nou ja, debat. Arabische parlementsleden hadden geëist dat het onderwerp op de agenda kwam. Ze kregen pas hun zin toen ze dreigden naar het Hooggerechtshof te stappen; Israël beschouwt zijn nucleaire arsenaal nog altijd als geheim, elke discussie is taboe. Rechtse parlementsleden beschuldigden hun Arabische collega's dan ook meteen van landverraad. De discussie ontaardde in een schreeuwpartij en drie Arabische parlementsleden werden de zaal uitgezet.

Het onderwerp leek na dit tumult in de doofpot te zijn beland, tot The Sunday Times berichtte dat de Israëlische reactor niet langer veilig is. Ook Ewen wordt door de krant geciteerd. Dezelfde Sunday Times onthulde in 1986, dat Israël honderd tot tweehonderd atoombommen in voorraad zou hebben. Mordechai Vanunu, een technicus die bij de kernreactor was ontslagen, had de krant foto's van de reactor verkocht. Vanunu werd door Israël ontvoerd en veroordeeld voor spionage en verraad. Hij zit nog vast.

Oud-minister van wetenschap Silvan Sjalom deed de bevindingen van de Britse krant meteen af als onzin. De krant zou slechts haar hetze tegen Israël willen voortzetten. Ook de burgemeester van Dimona, het stadje naast de reactor, reageerde fel. De regering heeft hem, vlak voor het nieuwe millennium, verzekerd dat de reactor geheel veilig is en aan alle maatstaven voldoet. Alleen minister van milieu Itzik kondigde aan de zaak in de regering aan de orde te stellen.

Voorzover bekend - en er ís niet veel bekend - zijn er in het verleden minstens twee incidenten geweest waarbij radioactiviteit vrijkwam.