Servische oppositie wil hulp EU

Vandaag beslist de ministerraad van de EU in Brussel over nieuwe maatregelen om de Servische oppositie te steunen. De democratische krachten in Servië hopen op een dramatisch gebaar. Iets waarmee ze thuis kunnen komen.

Dat betekent dat ze van de EU meer verwacht dan het Energie-voor-project. Vorig jaar oktober besloot de EU de zelf afgekondigde economische sancties tegen Joegoslavië gedeeltelijk te ontduiken door brandstof aan twee Servische steden te leveren, bedoeld om de verwarmingssystemen deze winter draaiende te houden. Maar anders dan verwacht heeft de oppositie er niet veel eer mee kunnen inleggen. President Milosevic leende honderden miljoenen dollars van Rusland en China. Hij blijkt de burgerij heel goed op eigen kracht warm te kunnen houden.

De afgelopen maanden heeft de oppositie hard geprobeerd de traditionele verdeeldheid in de eigen gelederen te overwinnen, en niet helemaal zonder succes. Na het debacle van de demonstraties vorig jaar ligt nu in ieder geval een gezamenlijke strategie op tafel. De Servische Vernieuwingsbeweging, de Alliantie voor Verandering en een aantal kleinere coalities eisen eensgezind vervroegde verkiezingen. Blijft Milosevic doof, dan komen er in maart nieuwe, grote demonstraties.

Sowieso is 2000 een verkiezingsjaar in Joegoslavië. In november zijn er lokale en federale verkiezingen. Ook als de oppositie er niet in slaagt eerder een gang naar de stembus af te dwingen, zijn de komende maanden voor hen een cruciale periode. Nog dringender dan vorig jaar heeft het anti-Milosevic kamp om grootschalige, concrete hulp gevraagd. Op een bijeenkomst in Montenegro werd eerder deze maand bij de EU en de VS een minimum-pakket aan steunmaatregelen voorgesteld, dat de kansen op verkiezingswinst van de oppositie moet vergroten.

Het aantal steden dat van de EU brandstofhulp ontvangt, moet uit propagandistisch oogpunt worden vergroot tot minstens zestien. Het verbod op vluchten van en naar Belgrado moet worden opgeheven. Onder leiding van de éminence grise van de Alliantie voor Verandering, de econoom Dragoslav Avramovic, is bovendien een plan opgesteld om 450 000 gepensioneerde Serviërs (de allerarmste groep) een toelage te geven van vijftig mark.

Sommige landen van de EU, vooral Frankrijk, Italië en Griekenland, zijn bereid de sancties verder te ondergraven. Ze zijn gevoelig voor het argument dat het economische isolement van Servië en de ermee gepaard gaande verarming van de Servische bevolking een bron van macht is voor het regime. De Servische oppositie heeft dat ook keer op keer naar voren gebracht, maar stuitte tot dusver steeds op onwil van Groot-Brittannië en Nederland. Londen en Den Haag hebben zich aan de zijde van de VS geschaard. De Amerikanen houden vol dat juist Milosevic garen spint bij een verslapping van het sanctie-regime.

Vandaag moet blijken of Den Haag en Londen toch overstag gaan. Nu de oppositie volgens velen in Servië voor een beslissende test staat, kan het besluit van de EU-ministers verstrekkende gevolgen hebben. Alle opiniepeilingen wijzen uit dat de regeringscoalitie van Milosevic op de wip zit, ondanks de keiharde propagandacampagne van de staatsmedia tegen zijn critici. Dertig procent zou voor de regering stemmen, dertig procent voor de oppositie. De rest weet het nog niet, of is zo apathisch dat ze nergens meer in geloven.

,,De EU en de VS zijn nu aan zet'', zei oppositieleider Vuk Draskovic vorige week. ,,Ze moeten laten zien of ze echt een democratisch Servië willen, of dat ze in feite het huidige bewind in het zadel willen houden.''