Kamer kibbelt over 'jackpot' van KPN

Rode oortjes krijgen ze er in Den Haag al van. Als de overheid gisteren de resterende 43,6 procent staatsaandelen KPN zou hebben verkocht, was de opbrengst 57,3 miljard gulden geweest. Deze 'jackpot' kan de staat binnenkort binnenhalen, want een speciale werkgroep van ambtenaren onderhandelt momenteel met KPN over de verkoop.

In de Tweede Kamer kibbelde men deze week over de mogelijke besteding van dit astronomische bedrag. Zonder dat met zoveel woorden te zeggen, want het verloop van de gesprekken geldt als 'gevoelige informatie'.

De onderhandelingen over de verkoop van de staatsaandelen KPN zijn in januari begonnen, op eigen verzoek van het telecombedrijf. KPN nam eind vorig jaar een belang van 77 procent in de Duitse mobiele operator E-Plus van Bell South. In ruil daarvoor werd afgesproken dat Bell South op termijn een belang van 24,9 procent in KPN mag nemen. Daartoe moet KPN nieuwe aandelen uitgeven. Het bedrijf klopte daarvoor bij de staat aan, die toch al van plan was de aandelen een keer van de hand te doen.

Terwijl de besprekingen voorspoedig lijken te verlopen, neemt de opwinding vooral bij coalitiepartij PvdA toe. Want wat voor mooie extra investeringen zouden er met dit geld niet kunnen worden gedaan? Kan Nederland daarmee niet toch een HSL-oost aanleggen, light-rail in de Randstad of een Zuiderzeespoorlijn?

Maar VVD-minister Zalm van financiën trapte hard op de rem. Hij wilde niets horen van extra geld voor extra investeringen, zolang er binnen de coalitie nog geen duidelijkheid is over die andere grote kwestie: de besteding van het begrotingsoverschot. Ook daarin zijn de verhoudingen duidelijk. De PvdA - en in mindere mate D66 - wil vooral veel meer geld vrijmaken voor 'investeringen in de kwaliteit van de samenleving', terwijl de liberalen de nadruk leggen op versnelde aflossing van de staatsschuld.

Er is één verschil: in de laatste discussie geeft het regeerakkoord geen uitsluitsel, in de eerste wel. Tijdens de kabinetsformatie is in een voetnoot vastgelegd dat de opbrengst van verkochte staatsdeelnemingen in de staatsschuld (momenteel 530 miljard) zou vloeien. Met de verkoop van KPN zou die schuld in één klap met meer dan tien procent omlaag gaan. Alleen de vrijvallende rente - de overheid is daar in dit scenario jaarlijks plotseling miljarden minder aan kwijt - gaat naar het FES, de pot waaruit grote infrastructurele projecten worden betaald.

De PvdA mag zich dan hevig verzetten, veel kans maakt deze strategie vooralsnog niet. Kamerlid Bos telde afgelopen week de koppen in de Kamer en moest tot de conclusie komen dat hij onvoldoende steun heeft: rechts tegen, de steun van D66 twijfelachtig. Toch heeft de PvdA één succesje geboekt: in het Torentje van premier Kok is inmiddels afgesproken dat de twist over staatsdeelnemingen en het FES wordt 'meegenomen' in het grote financiële coalitiedebat van de komende weken. De KPN-jackpot kan voor de PvdA eventueel dienen als 'wisselgeld' bij de onderhandelingen.