Somberheid is ook een mooie markt

Het verhelpen van psychische klachten bij werknemers is big business, nu een op de drie zieke werknemers wegens psychische problemen in de WAO belandt. Commerciële bedrijven staan te trappelen om werknemers van hun klachten af te helpen.

Dat is goed voor de werknemer, maar ook voor de werkgever. Die is immers financieel verantwoordelijk voor het eerste ziektejaar van zijn personeel en voelt het in zijn portemonnee als werknemers in de WAO raken.

Human Capital Group - dochter van accountantsconcern Deloitte & Touche - is in die markt gedoken en heeft een zogeheten 'reïntegratiebedrijf' opgericht: Vigor - kracht. Met inmiddels tien erkende psychologen in dienst en acht vaste vestigingen in het land kent Vigor geen wachtlijsten, zoals bij het Riagg.

,,We werken in opdracht van arbodiensten'', vertelt projectleider Saskia de Bel. ,,Maar zorgverzekeraars en werkgevers schakelen ons ook in. Er zijn al contacten met uitvoeringsinstellingen, zoals het Gak, die WAO'ers weer aan een baan willen helpen.''

Ook andere afdelingen van de Human Capital Group zorgen voor klanten. Ruim de helft van de werknemers die al zijn behandeld, kwam eerst voor iets anders, zoals een training voor leidinggevenden.

,,Daar ontdekten we dat zij ook met psychische problemen kampten'', vertelt De Bel. ,,Vroeger verwezen we die naar een externe psycholoog, nu naar onze eigen afdeling.''

Er wordt geen vraag gecreëerd, vindt ze. ,,Integendeel. Er is nu eindelijk aandacht voor psychische klachten. Veel bedrijfsartsen gaan daar nog te makkelijk mee om. Die zien niet dat er achter rugklachten ook geestelijke nood kan schuilgaan.''

De meeste werknemers kampen met klachten als somberheid, geheugenproblemen, vermoeidheid of angst. ,,Veel lichamelijk werk is vervangen door hoofdarbeid'', zegt De Bel. ,,Daardoor is de werkdruk toegenomen. Werknemers moeten ook steeds meer werk in minder tijd verrichten. Daarnaast zorgt de recente golf van fusies en reorganisaties voor spanningen.''

Bij de behandeling van klachten kiest het bureau voor een brede aanpak. ,,Onze psychologen hebben zowel klinische psychologie als arbeid- en organisatiepsychologie gestudeerd. Dat betekent dat ze niet alleen therapie geven, maar ook kijken naar de werksituatie. Het heeft immers weinig zin om iemand te behandelen terwijl hij daarna weer werk moet doen dat hij niet aankan.''

De druk van werkgevers om personeel snel weer aan de slag te krijgen is groot, zegt De Bel. ,,Wij zijn geen 'fabriek' waar we werknemers weer oplappen terwijl ze even later weer op de stoep staan. We werken met wetenschappelijke methoden en houden het personeel tot een halfjaar na de behandeling in de gaten. Als er iets mis is binnen het bedrijf zullen we dat zeker aankaarten. Maar we geven geen ongevraagde adviezen.''

De reïntegratiebureaus schieten als paddestoelen uit de grond. Die ontwikkeling past in de plannen van het kabinet om het weer aan werk helpen van (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten aan de vrije markt over te laten. Een aantal jaren geleden leidde een soortgelijke situatie tot wildwesttoestanden bij arbodiensten die door prijsdumping hun marktaandeel bevochten.

De vakbonden vrezen voor een herhaling waarbij bureaus WAO'ers 'voor een tientje aan een prulbaantje helpen'. De Bel denkt dat verzekeraars hier een stokje voor zullen steken. ,,Zorgverzekeraars stellen steeds meer eisen aan de kwaliteit van reïntegratie. Zij betalen immers de schade als een werkgever een ziekteverzuimpolis heeft afgesloten en zijn werknemers vaak ziek zijn. Een werkgever zal ziekteverzuim moeten voorkomen, anders verhogen ze de premie.''

Het is de vraag of alle werknemers profiteren van de toegenomen aandacht voor psychische klachten. De instroom in de WAO is relatief hoog onder uitzendkrachten. Van elke duizend flexwerkers belandden er vorig jaar twintig in de WAO. En juist voor die groep investeren werkgevers het minst, zegt De Bel. ,,Het financiële argument geeft bijna altijd de doorslag als wij worden ingeschakeld. Werkgevers denken bij uitzendkrachten: die verdwijnen over een tijdje toch weer. Wij hebben nog geen flexwerkers behandeld, maar voornamelijk hoogopgeleiden met vaste contracten.''