Vieze smaak van netwerkmarketing

Heeft u het wel eens meegemaakt? Een uit de as herrezen kennis belt je op. Onder het mom van een gezellig avondje kom je bij elkaar, en dan blijk je de hele avond getrakteerd te worden op een wervend praatje voor, in dit geval, de Amway-organisatie. De kennis, zojuist toegetreden tot diezelfde organisatie, tracht je over te halen om ook lid te worden.

Hoe kom je daar fatsoenlijk onderuit? Je wilt een beetje tactvol zijn, maar eigenlijk maak je je ook kwaad omdat een kennis geld aan je wilt verdienen. We mogen niet eerder vertrekken voordat we ingepeperd zijn met de Amway-successtory en een 'First Night Pack', een doos vol goedkope folders met zeepbelachtige verhalen van Amway-distributeurs die binnen afzienbare tijd een jaarinkomen van enkele tonnen wisten te genereren.

Het is natuurlijk ieders goed recht om zich aan te sluiten bij een dergelijke organisatie. Echter: het blijkt dat er nog velen rondlopen die dus echt denken binnen afzienbare tijd stinkend rijk te worden. Nu, dat word je dus niet. Sterker nog, zeker in de beginperiode kost het alleen maar. En die kennis had de pech dat wij dat al lang wisten.

Helaas blijven er nog genoeg mensen over die er wel met open ogen intrappen. Daarom hier het verhaal over 'zeepbellen, sneeuwballen en luchtspiegelingen', over Herbalife (voedselsupplementen), NSA (lucht- en waterfilters), Quorum (elektronica) en Amway (gebruiksproducten). Als voorbeeld van het reilen en zeilen van zo'n netwerkmarketing-achtige organisatie,

hierbij het Amway-verhaal dat begint met Jay vanAndel & Richard deVos twee Amerikanen behept met een flinke vleug -notabene Fries- doorzettingsvermogen. In 1949 bedenken zij een huis-aan-huis-verkoopconcept in Grand Rapids, het centrum van Nederlandse emigranten in de staat Michigan. Ze noemen het Amway (American Way) en verspreiden het in 1959 wereldwijd. Vanaf dat moment begint de Amway Corperation te groeien en wellicht wat uit de hand te lopen. Wat zeker uit de hand loopt, zijn de Amway-normen en -waarden. Was Jay vanAndel begin jaren tachtig nog de gastheer van koningin Beatrix op een rondreis door Amerika, een jaar later werd hij door de Canadese justitie ontmaskerd als één van de hoofdfiguren in een omvangrijke fraudezaak. Amway had op grote schaal invoerrechten ontdoken. Een door de Canadese regering aangespannen rechtszaak kon door Jay & Rich worden afgekocht door ijlings een miljoenenboete op tafel te leggen.

Hoe werkt zo'n netwerkmarketing concept als Amway eigenlijk? Men richt zich op het verkopen van gebruiksartikelen via netwerken. Via catalogi worden (peperdure) cosmetica, waspoeders, tandpasta, schoonmaakmiddelen, maar ook sieraden en audio-visuele apparatuur door de distributeur aangeboden aan kennissen, vrienden, familie en onbekenden. De distributeur, in dit geval mijn kennis, is toegetreden tot Amway. Dat heeft hem tegen de tweeduizend gulden gekost. Hij krijgt daarvoor een distributeursnummer en een Amway-pakket waarin onder andere bleekmiddel, autowas, shampoo, tandenborstels, wasverzachter en een (jawel) ezel. Deze laatste dient om de wervingsverhalen aan de kennissen visueel te ondersteunen.

Zodra je distributeur (in Amway-jargon 'sponsor') bent geworden, moet je snel aan de slag. Binnen een bepaalde periode moeten er vaste klanten gezocht worden die producten gaan afnemen. De klant koopt die producten tegen inkoopsprijs van zijn 'sponsor'. De sponsor verdient dus aan het verschil tussen in- en verkoopprijs. Interessanter schijnt het te zijn als u een netwerk van andere distributeurs (in Amway-jargon 'prospects') weet op te bouwen. Over de verkopen van uw prospects ontvangt u namelijk een bonus. Die bonus krijgt u alleen als u zelf ook nog tien klanten houdt die voor eigen gebruik bestellen. Op de Amway-seminars (waarvoor u moet betalen) leert u te speuren naar de juiste prospects om uw netwerk uit te breiden. Bij voorkeur speurt u naar echtparen (vanwege de wederzijdse ondersteuning), gezinnen (verbruiken veel) en liefst boven modaal (hebben meer te besteden). De clou achter het verhaal, dat networkmarketing pas aantrekkelijk wordt als je zelf hoog op de ladder staat, wordt niet geheel duidelijk. Wil je als distributeur werkelijk zo goed gaan verdienen als wordt gesuggereerd dan dien je heel veel tijd en geld te investeren in een goed georganiseerd netwerk. Je inkomsten staan of vallen met de vasthoudendheid en het succes van de onderste rangen. En die onderste rangen, de basis van jouw pyramide, moeten maar één ding doen: producten verkopen.

Maar wat hebben die daadwerkelijk te bieden? Zijn die producten misschien opzienbarend van kwaliteit of prijs? Opzienbarend van prijs zijn ze zeker: ze zijn namelijk twee tot drie keer zo duur als vergelijkbare producten in de winkel. Opzienbarend van kwaliteit zijn ze zeker niet: u kunt evengoed uw spullen bij de dichtstbijzijnde supermarkt kopen. Het advies van de Consumentenbond aangaande deze producten luidt dan ook: koop liever een wasmiddel uit de winkel dan betaalt u al genoeg. En daar is alles mee gezegd.